Landverhuizers in de klas

Emigratie naar de Verenigde Staten — Hengelo, Twente in 1907, hier staan de textielfabrieken waar duizenden mensen werken. Maar het werk is gevaarlijk en zwaar, ook voor de 13-jarige Hendrik Meijer. Hij neemt een besluit en verruilt zijn uitzichtloze bestaan voor een onzekere toekomst in de Verenigde Staten, op zoek naar nieuw geluk. Zijn kleinkind, Hank, vertelt het verhaal van zijn opa en de familie. — Een leven zonder toekomst achterlaten voor een nieuw bestaan in een ver land. Migratie. Het is de laatste jaren onderwerp van hevig politiek debat. Maar weten we echt wat het is? Nee. Rond 1900 waren het ook Nederlanders die op zoek gingen naar overzees geluk. Honderdduizenden, vaak boeren of arbeiders die hun laatste geld bijeen legden voor een overtocht naar Amerika, Canada of Argentinië. Landverhuizers werden ze genoemd. Het is een.... ...mooie dag. Het is een mooie dag. Het is een mooie dag. Nu allemaal: Het is een mooie dag. En kijk naar buiten. Het is echt een fantastische mooie dag. Het is een universiteit gesticht bijna 150 jaar geleden, In 2026 wordt het 150 jaar. Gesticht door een groep immigranten uit Nederland. Hoe spreek je dat uit? - Zuurkool? In de decennia rond 1900 waagden meer dan 170.000 Nederlanders de immense sprong van een landverhuizing. Hun wereld was vaak niet veel groter dan hun dorp of hun streek. En dan die stap zonder te weten waar precies ze zouden landen, hoe het er daar uitzag. Wat dreef bijvoorbeeld een eenvoudige textielarbeiders uit Hengelo om bijna op de bonnefooi naar Amerika te gaan? Henk Meijer staat aan het hoofd van een familiebedrijf. Met meer dan 270 vestigingen. Henk heet eigenlijk Hendrik, naar zijn opa. Die stapte als 23 jarige op de boot naar Amerika. In die fabriek komt Hendrik als jongen ook zelf te werken. Zijn vader achterna. Het spreekt in die tijd vanzelf. Hij is dan dertien. In de grote hal wordt hij spinner. Zes dagen per week, 10 uur per dag. Drie dagen vakantie per jaar. Textielfabriek Dat is echt heel zwaar werk. Niet alleen waren de werktijden, waren in onze ogen monstreus. Wat het zwaar maakt zijn een aantal dingen. Het is repeterende arbeid, dus de machine doet het werk. En wat die machine niet kan, dat moet jij doen. Maar dat zijn altijd restklusjes. Die zijn saai en eentonig. Er is een enorme herrie, het aanslaan van de spoel door een weefgetouw. Ja, dat is de hele tijd: tak, tak, tak, tak, tak, tak. En dat met met honderden weefgetouwen tegelijk. Een enorm kabaal wat ook nog galmt in zo'n fabriek, dus dat is uh, da's niet om uit te houden. Ook een spinnerij kan behoorlijk lawaai maken. Maar het ergste misschien nog wel in een textielfabriek is dat het garen niet mag knappen of je nou in een spinnerij of in een weverij werkt. Je moet de ruimte heel erg vochtig houden om te voorkomen dat er draadbreuk ontstaat. En wat ze dan deden? Dan werd er gloeiende stoom en dat is meer dan honderd graden vanuit een ketel zo in die hal geblazen. En uh ja, dan liep de temperatuur en ook de vochtigheid hier enorm op, dus het vocht droop echt van de muren naar beneden. En ja, daar moet je dan in werken. En als je zoveel uren moet werken in een omgeving die heel veel lawaai maakt en die heel erg warm is, ja dat, dat mat je helemaal af. In principe zijn alle Europese immigranten welkom, als je maar gezond en sterk bent. Maar dat moet dan wel eerst even worden aangetoond. Veel immigranten hebben van die keuring al gehoord en zijn bang voor Ellis Island. Vooral de oogtest is berucht, maar de praktijk valt mee. Gemiddeld worden zo'n 98% van de landverhuizers toegelaten. En zo'n sterke rug, die heeft de jonge Hendrik Meijer uit Hengelo. Na de overtocht en een treinreis is hij uitgestapt in het stadje Holland, Michigan. De naam zegt het al, de laatste jaren zijn er zoveel Nederlanders uitgestapt dat zij een eigen gemeenschap zijn gaan vormen. Hendrik Meijer heeft een Nederlandse verloofde als hij in 1907 naar Michigan komt. Hij schrijft haar trouw over zijn avonturen. Zij schrijft hem trouw terug, maar na vijf jaar blijkt ze er een beetje klaar mee. En dan schrijft ze hem een brief op poten. Of hij laat haar nu overkomen, of het is uit. Hendrik en Gesina vormen een gelukkig gezin. Een dochter, een zoon. Deze foto is gemaakt in 1924. Ze wonen in een boerderijtje buiten het stadje Greenville en Hendrik gaat tevreden naar zijn kapperszaak.