Landverhuizers in de klas

Emigratie naar Argentinië — Dokkumer Nieuwe Zijlen in Friesland. Hier laat de familie Zijlstra aan het eind van de 19e-eeuw hun huis en haard achter op zoek naar een nieuwe toekomst in Argentinië. In Nederland leven ze in armoede op het platteland van Friesland. In Argentinië hopen ze op geluk en een beter leven. De nazaten van de familie Zijlstra vertellen hoe het hen en hun familieleden is vergaan. — Een leven zonder toekomst achterlaten voor een nieuw bestaan in een ver land. Migratie. Het is de laatste jaren onderwerp van hevig politiek debat. Maar weten we echt wat het is? Nee. Rond 1900 waren het ook Nederlanders die op zoek gingen naar overzees geluk. Honderdduizenden, vaak boeren of arbeiders die hun laatste geld bijeen legden voor een overtocht naar Amerika, Canada of Argentinië. Landverhuizers werden ze genoemd. Dokkumer Nieuwe Zijlen, Friesland. Dit is het dorp dat de familie Zijlstra achterlaat in het jaar 1889. Op weg naar een nieuw leven in Argentinië. Zoon Dirk zal daar later furore maken als Don Diego Zijlstra, leider van de Nederlandse kolonie ter plaatse. Maar nu is Dirk pas tien en alles is nog wankel en beangstigend. Het afscheid, herinnert hij zich later, valt de familie zwaar. Het was geen erg voornaam gezelschap dat zich op acht mei 1889 in de haven had verzameld. Mannen, vrouwen en kinderen van verschillende leeftijden. We gingen aan boord van de oude stoomboot Leerdam. We namen afscheid van familie en vrienden. Gebroken woorden. Snikken, ongecontroleerd huilen. Aan land en aan boord zwaait iedereen met zijn zakdoek. Als laatste groet. Afscheid van de plek waar ooit ons wiegje stond. Nummer 25. Ja, dit moet het huis van de familie Zijlstra geweest zijn. De familie was vader, moeder en vijf kinderen. Die vader was. In eerste instantie was hij gardenier. Dus dat was op zich nog wel een een klein boertje met een beetje land en een beetje spullen die hij verbouwde. Waarschijnlijk ook nog wel een koe en een paar andere beesten, maar op een gegeven moment kan dat niet meer uit. En vanaf 1865 wordt hij arbeider waarschijnlijk bij een van de boeren hier in de omgeving. Het jongste kind was tien jaar oud. Het was Dirk en hij ging samen met twee van zijn broers richting Argentinië met zijn ouders. Stijf van de kou en half hongerig zetten we eindelijk voet op Argentijns land. Het land van belofte. Eindelijk Buenos Aires. Voor de miljoenen Europese immigranten die naar Argentinië kwamen was dit hun eerste halte. Hier moest het beloofde land beginnen. Het land van welvaart en geluk. Dat was de hoop. Toen alle immigranten aan land waren gekomen, werden we naar het landverhuizers hotel gebracht, dat eigendom is van de staat. Het was bedoeld om nieuwkomers van over de hele wereld een niet al te luxe onderkomen te bieden. Hotel de immigrant is in Buenos Aires. Lang zijn de Zijlstra's daar niet gebleven, schrijft Don Diego. In het hotel verscheen een ogenschijnlijk grote Vlaamse heer genaamd Morris. Met een klinisch oog bekeek hij onze familie als veeboeren die op een markt een prachtige groep koeien aanschouwen. Meneer Morris wilde mensen voor een boerderij en nam ons mee naar een dorp ongeveer 500 kilometer ten zuiden van Buenos Aires. Het gebied van Tres Arroyos. Die verwachtingen die de Nederlanders hadden toen ze hier naartoe kwamen, die kwamen niet uit. Niet voor de eerste Nederlanders, niet voor de eerste migranten die aan het einde van de negentiende eeuw hier kwamen. Nee, zeker niet. Het stadje Tres Arroyos is niet meer dan een klein vierkantje in een enorme vlakte aan landbouwgrond. De Nederlandse boeren wonen op tientallen kilometers van de stad, maar hun kinderen moeten wel naar school. Een Hollandse school. En omdat iedereen zo ver weg woont, zit daar ook een internaat bij. Daar brengen de Nederlandse kinderen een groot deel van hun jeugd door. Daar krijg je onderwijs. Daar eet je. Daar slaap je. Foto van het internaat en de Nederlandse en Hollandse School. Interessant. Dat waren we. De groep van jongens en meisjes. Hoe lang heeft u dat gedaan? - Zeven jaar. Was het leuk? Ja. Ja, ik had veel vrienden. Ja, ik weet het niet, het was leuk. - De Zijlstra's. De Van Strien, De Zandstra, De Ouwerkerk, De Groene Bergen, Griffioen, Terlouw en al die anderen. De Nederlandse kolonie in Tres Arroyos. Allemaal gereformeerd. En dat in het diep katholieke Argentinië. De kerk was heel belangrijk voor de Nederlandse gemeenschap in Tres Arroyos. Hoe lang woont u hier al? Vanaf ik geboren ben. We spreken nog steeds Nederlands, nou, een beetje. Hoe werd u opgevoed thuis? Welke taal? Spaans, Fries en Nederlands. Drie talen! Dag!