EenVandaag in de klas

Rechter in de klas. Voor veel scholieren en studenten is de rechtspraak een abstract begrip. Daarom gaan rechters de klas in om uitleg te geven over hun werk.. Wat gebeurt er precies bij een rechtbank? Hoe word je rechter en hoe zorgt die ervoor dat een rechtszaak eerlijk verloopt? Voor veel scholieren is de rechtspraak een ver-van-je-bed-show. Zonde, vinden rechters, en daarom gaan ze meer uitleggen over hun werk. Ik heb niet per se vertrouwen erin. Het kan wel beter hier in Nederland. Ik geloof wel dat het niet altijd even eerlijk gaat. Dat die influencer ofzo is, dat hij dan een minder hoge straf hoeft te krijgen dan iemand die gewoon een normaal persoon is. Stel, er is een aanval op een rechtsgebouw of op een gebouw van D66 dan bijvoorbeeld, dat sommige rechters daar harder tegen optreden dan bijvoorbeeld een rechter die niet voor D66 is. 39%. Dat is het percentage jongeren dat erop vertrouwt dat de rechtspraak in Nederland eerlijk verloopt, blijkt allemaal uit nieuw onderzoek dat de Raad voor de Rechtspraak heeft laten doen. Het is best wel schokkend. Ook hier op de mbo-school Landstede in Zwolle is dus lang niet iedereen overtuigd van eerlijke rechtspraak. Je kunt je ook voorstellen dat studenten die hier binnenkomen die je ook ziet, die zijn soms vijftien, zestien jaar. Die worden vooral heel erg gevoed door beelden uit social media of dingen die ze zien in series. En we horen natuurlijk best wel veel negatieve dingen in de media. En dat is ook niet zo heel raar, want wat misgaat, krijgt toch veel aandacht. En ik denk dat daardoor een beeldvorming ontstaat bij jongeren. Werk aan de winkel dus voor strafrechter Arco Jordaans. Om het vertrouwen te herstellen is hij een van de strafrechters die langsgaat op scholen om te vertellen over zijn werk en de dilemma's waarmee hij te maken heeft. Wie durft er wat te roepen? Wie zou hem naar de gevangenis sturen? Want uitleg over zijn werk is hard nodig. Ik stond gisteren voor een klas in Almelo en daar werd gevraagd, hoe gaat u met de jury om? Daar schrik ik dan wel van. Volgens de rechter zijn jongeren vaak niet goed geïnformeerd. Maar is dat wel zo? We testten de kennis van een aantal eerstejaars mbo-studenten. Hoe word je rechter in Nederland? A. De regering wijst je aan. B. Je wordt verkozen of C. Je moet solliciteren. Ik denk C, maar... Sowieso is een instinker. A zou ook nog wel kunnen. Door de regering? Ik denk C. Want je moet toch een opleiding hebben? Ik denk ook C. Gaan we C omhoog houden? Doe maar C. Iemand die... Ja, ik denk B. Ja, B. Dat is niet goed. Het was C. Oh. Wie bepaalt of je schuldig bent? Is dat A: de rechter of B: Een jury? Oh. Ik denk dus B. Wel? Maar ik weet het ook niet. Ik weet niet precies wat een jury inhoudt. Allebei? Ja, allebei denk ik. Ja. Dus A en B. Ik kijk altijd van die films, van die series, maar dan zie je altijd dat er een jury komt en dat zij altijd samenkomen om te overleggen. A. Oké, dan doen we A. Ja, A. Als jullie moeten kiezen? Dan de jury, denk ik. De jury, ja? Zou je jury denken? Dan B. Nee, het is A. Het is de rechter die dat bepaalt. Er is nog wel een hoop werk aan de winkel, want de meeste jongeren denken dat er een jury is in de rechtspraak. Ja. Nee. Mee eens. Ik denk dat het heel belangrijk is en dit is een mooie eerste stap daarin. Wij moeten denk ik als rechtspraak naar buiten komen om uit te leggen wat wij aan het doen zijn, waarom het belangrijk is wat wij doen. En de jongeren hebben daar nog wel een suggestie voor. Dat ze gewoon bijvoorbeeld een TikTok maken, een beetje uitleggen wat ze doen en hoe ze het doen. Voor mijn gevoel zijn het vooral ouderen die er nu bekend mee zijn en dat de jeugd, als een rechter dat zou doen, dat de jeugd het ook wel interessant zou vinden. TikTok weet ik niet, ik ken in ieder geval persoonlijk geen collega's die op TikTok zitten. Maar we zien u binnenkort nog geen dansjes doen? Nee, nee, nee, zeker niet. Wat volgens de jongeren ook zou helpen, is simpelere taal. Er zijn best wel moeilijke woorden die erbij gebruikt worden. Veel termen dat ik echt denk van, wat zeggen ze? Ja, dat heb ik ook wel. Strafzakelijk onderzoek, zulke dingen, dat ik denk van, ja maar, wat? Waar gaat dat over überhaupt? Ja. Begrijpelijke taal. Houdt u daar rekening mee? Zeker hou ik daar rekening mee. In een vonnis is het zeker op papier lastig. Op het moment dat je mondeling uitspraak doet, wat je bijvoorbeeld als politierechter doet, dan is het makkelijker, want dan gebruik je gewoon spreektaal. Ik heb uw laatste vonnis er eens bijgepakt van vorige week. Oh, dat is één van mijn beste. Daar lees ik termen als wederrechtelijk toe-eigenen. Naar maatstaven van billijkheid. Subsidiair dient dit bedrag te worden gematigd. Dat moet toch een stukje simpeler kunnen? Ja. Uhm. Je begon bij wederrechtelijk toe-eigenen. In de wet staat wederrechtelijk toe-eigenen, dat is diefstal. Als wij opschrijven ‘Hij heeft gestolen’, dan zal de eerste de beste advocaat roepen: Waar zijn dan de onderdelen wederrechtelijk, enzovoort, enzovoort. Ik zie overigens ook wel in de uitleg af en toe dingen staan, en daar moet ik je wel een beetje gelijk in geven. Wij hebben het bijvoorbeeld hier over justitiële documentatie. De normale Nederlander noemt dat een strafblad, om maar eens wat te zeggen. Ja, oriëntatiepunten, dat is ook zo'n woord waarvan je denkt, je kunt ook gewoon uitgangspunt zeggen. Dus misschien veel te veel juristentaal. Er is nog wat winst te boeken? Er is zeker nog wat winst te boeken. Ja. Dank voor jullie vragen. U ook bedankt. Hoe vonden jullie het? Ik vond het heel interessant. Je gaat gewoon veel dieper erop in hoe het allemaal in zijn werk gaat. En dat vind ik gewoon heel interessant. En veel meer termen weet je nu. Je zei vooraf dat je soms niet altijd heel veel vertrouwen hebt in de rechtspraak, dat het eerlijk gaat. Is dat na deze les anders? Ja, ik denk het wel. Ik heb nu veel meer duidelijkheid gekregen over hoe het in een rechtszaak gaat en wat voor straf je kan krijgen voor iets.