EenVandaag in de klas

Expats in Nederland. Veel hoogopgeleid werk in Nederland wordt gedaan door expats. Waarom komen ze hier en moeten we er eigenlijk blij mee zijn?. Veel werk in Nederland wordt gedaan door expats, mensen uit het buitenland die voor een aantal jaar hierheen komen. En daar zijn er steeds meer van. In sommige steden, zoals Eindhoven en Amsterdam, merk je dat doordat veel mensen Engels praten. Waarom komen die expats hier en moeten we er eigenlijk blij mee zijn? Alles komt hier naartoe. En die denken meteen dat ze het allemaal eventjes hier kunnen regelen, maar die begrijpen ten eerste de hele Amsterdamse mentaliteit niet. Want die is? Gewoon recht voor zijn raap. Alles moet maar kunnen, waar zijn de Amsterdammers dan nog? Twee zwarte koffie alstublieft. Sorry, I only speak English. Oké. Two black coffee, please. Een koffie bestellen in het Nederlands is er nauwelijks bij in Amsterdam en in grote steden zoals hier spelen expats daarbij een wezenlijke rol. En niet iedereen is daar blij mee. Ze zijn allemaal te belazerd om Nederlands te leren. Zijn ze ook nog, allemaal... Want als je hier op het terras zit tegenwoordig word je aangesproken in het Engels. Nou, ik ben in Nederland en dan wil ik graag in het Nederlands aan worden gesproken. Wat is het plan, om in Nederland te blijven wonen? Nederlands te leren? Kijk, alss jij wat flikt. En dan zegt ik: lekker wegwezen. Weet je, maar dat begrijpen ze allemaal niet. Het Engels domineert in steeds meer Nederlandse steden. Kantoren zijn offices, brokkelkaas aged cheese en bolletjes ijs worden scoops. Je krijgt gewoon een soort heimwee naar vroeger. Het gaat hard. Expats zijn hoogopgeleiden met vaardigheden die in Nederland schaars zijn. Ze mogen vijf jaar lang 30% minder inkomstenbelasting betalen over hun salaris. Ze werken met name in financiën, de IT en andere technische sectoren. De meesten komen onder andere uit India, Turkije, Italië en Zuid-Afrika. De komst van de expats, ook wel internationals genoemd, heeft grote gevolgen voor steden als Amsterdam. Wat je eigenlijk ziet in Amsterdam is dat mensen helaas steeds vaker langs elkaar heen leven. Dat zie je ook terug bij de internationals in de stad. Dat zijn mensen die vaak natuurlijk ook de taal niet spreken. En dat wordt ook echt zichtbaar fysiek in de stad. Dus als je hier bijvoorbeeld in dit straatje kijkt, heb je hier een koffietentje op de hoek. Het personeel daar spreekt Engels en eigenlijk alle gasten die er zitten zijn bijna internationaal. Je kan niet in het Nederlands daar een kop koffie bestellen. En als je eigenlijk twintig meter verder loopt, dan zie je daar een oude bruine kroeg waar nog de buurtbewoners komen die al langer ook in de buurt wonen. En je ziet dus eigenlijk: mensen wonen vlakbij elkaar, maar leven toch best wel langs elkaar. You don't speak Dutch. I do not. All my neighbors who have been here their whole lives love to speak to us in English. But they are Dutch. But they speak English to you? They love to, yeah. In totaal maken naar schatting rond de 200.000 kennismigranten gebruik van de expatregeling. Vorig jaar waren er meer mensen die een belastingvoordeel als expat aanvroegen dan mensen die asiel aanvroegen. De meeste expats wonen in deze steden. Wat is je favoriete televisieprogramma? Drie hoogopgeleide expatmedewerkers van Smart Photonics, een chipfabrikant uit Eindhoven, beginnen aan de taalles die ze via hun werkgever krijgen. Is het moeilijk voor u, Nederlands? Ja, is moeilijk. Ja. Waar komt u vandaan? Eh, welkom? Sorry? Ik heb een een dictee voorbereid. Woord nummer één is nieuwsbericht. De taallessen worden georganiseerd door de gemeente Eindhoven, in een poging mensen beter te laten integreren en ze langer aan zich te binden. Want expats zijn belangrijk, zegt wethouder Stijn Steenbakkers. Ja, in deze regio zijn expats en internationals dus, waar wij over praten, echt ontzettend belangrijk. Omdat, wat hier gebeurt is niet alleen belangrijk voor de economie van Eindhoven of van de Brainportregio, maar voor Nederland en Europa. Die hightech maakindustrie. Dit is waar de welvaart wordt gemaakt voor onze kinderen en kleinkinderen. En dat groeit zo hard dat we dat niet gewoon alleen kunnen opvangen met de mensen die we daarvoor opleiden, omdat op dit moment ook nog te weinig mensen in Nederland voor techniek kiezen. Dus ze zijn essentieel, die expats. Absoluut essentieel. Essentieel, zegt de wethouder. Maar de expats komen wel met een prijs. Want om ze te lokken geeft de overheid dit type werknemers een aanzienlijk belastingvoordeel. Eentje die al lang bestaat. De expatregeling van Nederland is eigenlijk al heel oud, die is in het leven geroepen na de Tweede Wereldoorlog. Zo lang gaat hij al mee. De Tweede Wereldoorlog was geweest, Nederland moest heropgebouwd worden en toen was er vakspecifieke kennis nodig vanuit de Verenigde Staten, ook mede vanuit het Marshallplan. En toen sloten werkgevers al eigenlijk een deal of maakten ze afspraken met de Belastingdienst. Als die mensen uit de Verenigde Staten naar Nederland moeten komen, moeten we wel zorgen dat we die mensen iets tegemoet komen in kosten voor de reis en het vinden van woonruimte. Eind jaren vijftig heeft dat voor het eerst geresulteerd in een echte regeling. Sindsdien is die regeling soms versoepeld, soms versoberd, soms weer wat ruimer geweest. De huidige expatregeling betekent dat expats daar vijf jaar gebruik van kunnen maken. En dan krijgen ze 30% van hun salaris belastingvrij. Tenzij je meer verdient dan de Balkenendenorm, want dan betaal je over dat deel wel nog gewoon belasting. Een rekenvoorbeeld. Een expat en een Nederlandse werknemer verdienen alletwee € 100.000 per jaar. Na aftrek van de 30%-regeling betaalt de expat maar € 26.000 belasting en de Nederlander bijna € 40.000. Koffiepauze, met een c of een k? Met een c of een k, koffiepauze? Met de c of een k? K. Koffie, k. Zeker? Ja, ja. Hoofd personeelszaken Yvonne Stas legt tijdens deze pauze uit hoe moeilijk het voor de chipfabrikant is om aan mensen te komen. In de afgelopen drie jaar zijn de mensen die wij werven, komt 50% uit het buitenland. Wij zijn absoluut niet in staat om onze vacatures in te vullen met alleen maar Nederlandse mensen. Het is gewoon onmogelijk. Wat zou er gebeuren als jullie die niet of een stuk minder kunnen aannemen? Dan hebben we gewoon problemen. Problemen met het maken van onze chips en het ontwikkelen van onze chips. Ja, dat is gewoon een drama eigenlijk. Techgigant ASML loopt tegen hetzelfde probleem aan. De expatregeling is daarbij van groot belang, merken ze in Veldhoven. Die regeling is ontzettend belangrijk. Je kunt je voorstellen dat het voor techtalent, die mensen kunnen overal werken. Die kunnen in de landen om ons heen. Zij kunnen hier werken. En als de regeling bij ons minder zou worden, dan betekent dat dat wij moeten concurreren, sowieso met de andere landen en dat het hier minder aantrekkelijk is en dat de kans dat mensen hier naartoe komen dus ook kleiner is. Er zijn ook mensen in Nederland die zien: expats komen met grote salarissen. Dat geeft druk op de huizenmarkt, op voorzieningen. Ja, u knikt. U begrijpt de kritiek. Ja, ja, dat kan ik me wel voorstellen. De expats zelf merken ook dat het gevoelig ligt in Nederland, maar dat ze de huizenprijzen doen stijgen... I don't feel responsible, because I didn't make any rules. I know it is a sensitive question. So you don't feel that you are increasing house prices with the nice salary that you make. No, I don't feel like that. Maybe the government should think about a plan to create more houses instead of blaming immigrants. That's a bold statement, it’s straightforward, like the local culture, I think.