EenVandaag in de klas

Zelfrijdende auto’s. De techniek van zelfrijdende auto’s op basis van AI is al erg ver. Ze kunnen zelf sturen, het verkeer in de gaten houden en iemand veilig vervoeren. Maar de regelgeving in Europa is nog streng.. Een auto die zichzelf bestuurt. Sinds kort is het toegestaan om daarmee te rijden. Leuk en modern natuurlijk, maar het roept ook juridische vragen op. Want wat als er een ongeluk gebeurt, wiens schuld is dat dan? Van de fabrikant of van de bestuurder? Wat valt je op aan deze auto? Van de buitenkant niet zoveel. Maar als we in de auto kijken, zie je dat de bestuurder niks doet. Remmen, sturen, beslissen. De auto doet alles zelf. Dus hoeveel camera's heeft hij? Drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen, tien. Oké. We maken één van de eerste testritten en dat filmen we met onze telefoon. Tesla wilde geen demonstratie voor onze camera geven. Dit is hem, onze zelfrijdende auto. Oké. Bij de TU Eindhoven doen ze er onderzoek naar. Dus we zien hier hoe de neurale netwerken de omgeving waarnemen en begrijpen. We zien hier fietsers die gedetecteerd worden, voetgangers die gedetecteerd worden. Ook de richting en de snelheid waarmee deze objecten bewegen wordt gedetecteerd. En allemaal om te bepalen of het pad wat het voertuig zou willen gaan rijden, of dat veilig is of niet. Het is ook wel weer spannend dat je dus ook AI en zo'n auto moet vertrouwen. Is het veilig? Ja, nou kijk, is een mens veilig? Hoe bepalen we of dat een mens veilig is? Ik heb m’n rijbewijs gehaald. Precies. Je hebt je rijbewijs gehaald. Dus je hebt een aantal tests afgelegd en daar is uitgekomen dat je dat veilig kan doen. Je kan niet wiskundig gaan bewijzen dat het veilig is. Wat je wel kan doen is bepaalde tests maken, zodat je statistisch kan aantonen dat iets veilig is. Dus hij heeft gewoon heel veel rijexamens afgenomen? Hij heeft gewoon heel veel rijexamens afgelegd. Het observeert, maakt eigen keuzes met behulp van AI en het voelt veilig. Toch is het niet de bedoeling dat je achterover leunt om een serie te kijken. Je bent als bestuurder nog altijd verantwoordelijk en je moet dus kunnen ingrijpen. En juist daar ligt denk ik ook een risico. Want op het moment dat zo'n voertuig zelfstandig rijdt en je ervan uitgaat dat-ie geen fouten maakt, ligt de verleiding en afleiding op de loer. Als er een ongeluk is en jij zat niet op te letten, dan klopt de verzekeraar bij jou aan. Op het moment dat er dan iets misgaat, dan zullen bestuurders minder snel geneigd zijn om naar hun eigen rijgedrag te kijken en eerder geneigd zijn om te kijken naar dat er sprake is van een fout in het systeem van het voertuig. Maar als bestuurder of eigenaar van het zelfrijdende voertuig zul je moeten bewijzen dat het systeem gefaald heeft. Kan dat? Bij overtuigend bewijs kan je mogelijk de schade verhalen op de verkoper. De eigenaar van het zelfrijdend voertuig zal die informatie moeten opvragen bij de dealer of fabrikant. En dan is de vraag, geven ze dat vrij? Begin augustus verloor Tesla nog een rechtszaak in Amerika. De bestuurder vertrouwde op de zelfrijdende auto, maar die negeerde een stopbord en reed een voetganger dood. Tesla gaf de cruciale data, zoals de camerabeelden, toen niet vrij. De handen mogen straks dan misschien wel van het stuur, maar jouw aandacht, die moet op de weg blijven. Hoe baanbrekend is het dan eigenlijk? Want ik ben nog steeds de bestuurder. Deze tussenfase, daar schieten we natuurlijk als bestuurder niet zoveel mee op, want je moet nog steeds opletten. En het grote voordeel dat je helemaal niks meer hoeft te doen en de auto rijdt helemaal. Ja, dat voordeel heb je nog niet. Helemaal niks doen. In China en Amerika kan het al wel, van A naar B zonder dat er iemand achter het stuur zit. Die Tesla waar nu een goedkeuring voor wordt gegeven, daar moet altijd een bestuurder in zitten. Dat is eigenlijk geen zelfrijdende auto. Wil je echt naar een robottaxi toegaan... Wat je dan ook ziet, daar zitten veel meer sensoren op dan alleen maar camera's. Dit is een soort tussenstap. Dit is een soort tussenstap. Het is een ondersteunend systeem. Een tussenstap die ze buiten Europa jaren geleden al hebben gemaakt, maar niet zonder gevolgen. Dit gebeurde er in China. Honderd robottaxi's stonden opeens stil op een drukke snelweg. Je ziet dat in een aantal landen, waaronder Amerika, de houding veel meer is: Iets mag, tenzij je goede reden hebt om te denken dat het onveilig is. Nederland is wat dat betreft relatief voorzichtig met nieuwe voertuigtechnologie. We lopen natuurlijk ook mijlenver achter ten opzichte van de Verenigde Staten en China, dus het is ook hoognodig dat we deze auto's de weg op laten in Europa. Nederland is een land waar je heel veel verschillende omstandigheden hebt. Verschillende weersomstandigheden, van vorst tot warm weer, veel voetgangers, veel fietsers, smalle weggetjes in binnensteden, brede snelwegen. Je kan wel analytisch beredeneren dat als het in Nederland goed gaat, dat het in heel veel andere landen ook wel goed zal gaan. De weg op en dan hopen dat het inderdaad goed gaat. Hij zou het ook wel willen met zijn onderzoeksauto. De enige manier om die uiteindelijk uit te ontwikkelen tot een product, is om ze te gaan testen in de wereld en niet alleen in het lab. Het lab uit? Het lab uit inderdaad.