Wat is een fermate?

Een noot of rust wordt langer, krijgt de ruimte — De muziekterm fermate komt van het Italiaanse werkwoord fermare en dat betekent ‘aanhouden’. Fermate is de gebiedende wijs en betekent ‘stopt!’ Een noot of rust wordt langer, krijgt de ruimte. De muziek komt op dit fermatepunt even tot stilstand. De fermate doorbreekt het metrum, doorbreekt het regelmatige ritme van de muziek. Hoe lang een normale fermate duurt mag helemaal worden bepaald door de uitvoerende. Maar als richtlijn: anderhalf tot tweemaal de duur van de noot of rust waarboven de fermate staat. — Wat hebben Citroën Corona en Radio Nunspeet... ...te maken met een fermate? De muziekterm fermate komt van het Italiaanse werkwoord ‘fermare’ en dat betekent aanhouden. Fermate is de gebiedende wijs en betekent “stopt”. Maar ja, wat wordt er dan gestopt of aangehouden? Een noot of een rust. Die noot of rust wordt langer, krijgt... ...de ruimte. De muziek komt op dit fermatepunt even... ...tot stilstand. De fermate doorbreekt het metrum, doorbreekt het regelmatige ritme van... ...de muziek. En qua notatie zijn er drie smaakjes... ...de normale... de korte en de lange fermate. Veruit de populairste is de normale fermate, ook wel Corona genoemd. Ja ja, niet vanwege COVID-19, hoewel zo'n corona... ...besmetting wel een fermate in je ‘Concert des levens’ oplevert. Maar goed, de normale heet dus de corona-fermate... ...lijkt een beetje op een parachute met een punt eronder. De Engelsen zien er trouwens een vogel oog in en spreken van ‘birds eye’. En de mythologisch ingestoken Engelsman heeft het zelfs over een cyclops. Een cyclopen-oog. De korte fermate is een half Citroën-logo... ...en de lange lijkt op een bushokje. Hoe lang een normale fermate in de praktijk duurt, dat mag helemaal worden bepaald door de uitvoerende. Maar oké, als richtlijn 1,5 tot 2 maal de duur van de noot of rust waarboven die fermate staat. En gaat het om een muziekstuk voor één instrument en jij bent de uitvoerende? Nou gefeliciteerd! Mag je lekker zelf weten hoe lang het duurt. En staat een formaat in de partituur van het orkestwerk... ...dan bepaalt de dirigent de duur van de fermate. Het is een heel mooi middel om extra spanning te geven aan... ...de muziek. Vanaf de muziek van Josquin des Prez en Guillaume du Fay... ...wordt die spanning al gebruikt. Sinds de vijftiende eeuw. Hoewel spanning, in de zestiende en zeventiende eeuw eerder ontspanning... ...want een fermate was de plek waar de zangers van een cantate konden... ...ademhalen Zonder de loop van de melodie te verstoren. Voor de uitvinding van de fermate was de mortaliteit onder zangers dus stukken hoger. Zo'n coronaboog was pure noodzaak. Overigens was het ook voor niet zangers de plek waar zich de ‘adem’ in de muziek bevond. En dat gaat op tot de dag van vandaag. Muziek zonder ‘adem’ is geen muziek. En van noodzaak werd de fermate uiteindelijk ook luxe. Luxe voor musici in instrumentale composities. Want ja, kwam je bij een fermate en dan mocht je even lekker los op je instrument. Een en ander werd steeds verfijnder toegepast. En in de romantiek schreef men de fermate op het hoogtepunt van een muzikale zin en daarmee kreeg zo'n hoogtepunt een hoogtepunt. Om de doodmoe van te worden. Maar ja. Fermate. Een prettig luisterprogramma met een groot variatie aan toegankelijke klassieke muziek. Elke woensdagavond en zondagochtend op Radio Nunspeet. Nou hup, weer an ‘t werk!