Focus in de klas

Artemis II: waarom gaan we weer naar de maan? — Voor het eerst sinds 50 jaar gaan er weer mensen naar de maan. Artemis II heeft als missie om een rondje om de maan te maken en daarna weer veilig te landen op aarde. Een spannende en belangrijke missie voor de wetenschap. Wat kan er allemaal misgaan? — De Artemis II. Dit is de missie die moet bewijzen dat mensen veilig naar de maan kunnen reizen. Pas als dit lukt, durft NASA de volgende stap te zetten: landen op de maan. In de laatste test gaat er nog van alles mis. Vloeibare waterstof lekt uit het motorblok. Een belangrijke klep gaat niet dicht en het communicatiesysteem werkt niet goed waardoor niet iedereen elkaar kan horen. En toen werd ook nog het missieplan op het laatste moment aangepast. Eerst zou de missie na deze missie al landen op de maan. Dat is nu uitgesteld omdat NASA er toch nog niet klaar voor is. Zoals het er nu uitziet, gebeurt het landen op de maan pas tijdens Artemis IV. Die missie staat gepland voor 2028. Maar ook over die tijdlijn bestaan nog veel twijfels. Waarom willen we eigenlijk weer naar de maan? We zijn er toch al lang geweest? Dat klopt, maar vijftig jaar geleden ging het om een ding. De eerste zijn. Deze keer gaat het niet alleen om vlaggen planten. Nu wil NASA iets wat veel lastiger is: er blijven. En nu zijn er wetenschappelijke doelen. We gaan met meer. Mensen kunnen meer meenemen en het hele idee is van misschien willen we wel langer op die maan blijven. We willen het ook zien als voorbereiding op een eventuele reis naar Mars. Met de Artemis missies wil NASA letterlijk gaan bouwen op de maan. Er komt uiteindelijk een onderzoeksstation op het maanoppervlak. Hoe dat er precies uit zal gaan zien, dat weet NASA nog niet, maar het plan is dat astronauten daar langere tijd moeten kunnen wonen. Dit alles om wetenschappelijk onderzoek te kunnen doen op de maan en als tussenstop voor reizen nog veel verder de ruimte in. NASA wil landen op de zuidpool van de maan. En dat is bijzonder, want daar is nog nooit een mens geweest. Maar juist hier kunnen we misschien antwoorden vinden op wetenschappelijke mysteries. Dit is namelijk een van de oudste delen van de maan en er is water in de vorm van ijs. Kijken of we dat kunnen opdrinken, of we daar zuur de kunnen scheiden, zuurstof en waterstof dus. Of we kunnen de zuurstof kunnen inademen of de waterstof kunnen gebruiken om raketbrandstof te maken, om terug te vliegen of om weer verder te vliegen. Dat water, dat zou zomaar alles kunnen veranderen. Drinkwater. Zuurstof om te ademen en dus brandstof om verder te kunnen vliegen. Want als je brandstof kunt maken op de maan, dan wordt Mars ineens een stuk realistischer. Er speelt namelijk nog iets anders mee. Een Amerikaanse vlag op Mars. Dat is een hele grote droom van Trump. En dan vooral eerder dan China. Terug naar de maan. Want om daar echt onderzoek te kunnen doen, moet er nog van alles gebeuren. En dat begint met Artemis II. Want in 2022 maakt de NASA al een keer een rondje om de maan met Artemis I. Zonder mensen aan boord. Maar dat ging niet vlekkeloos. Tijdens de landing op de aarde ging er namelijk iets helemaal mis. Maar daar kom ik zo op terug. Het doel van de missie is testen of alles werkt met astronauten aan boord. En dat begint meteen na de lancering. De raket maakt eerst twee rondjes om de aarde. Gaat er in die belangrijke eerste uren iets mis dan zijn de astronauten nog relatief dicht bij huis. 20 minuten onderweg. De zonnepanelen klappen open en die zijn in Nederland gebouwd. Dat gaat vanzelf. Net een harmonica. Je wil eigenlijk dat alles gewoon in een baan uitvouwt. Dat het niet hele rare bewegingen maakt. Want het zou het zomaar kunnen dat panelen tegen elkaar aan komen van de ene en de andere vleugel. Die panelen zijn van levensbelang, want ze zorgen voor de stroom. Als ze niet goed uitklappen zal de raket de maan niet halen. Een lifeline eigenlijk. Ja, dit is ja. Als dit het niet doet, dan is het voorbij ook. Klopt. Dus vandaar dat daar de vier vleugels aan zitten. En dat is omdat het een bemande vlucht is. Dus als er eentje uitvalt, dan zijn die andere drie nog steeds voldoende om die hele missie te laten slagen. 3 uur, 4 minuten en 15 seconden na lancering. Ja, zo specifiek. Orion koppelt zich dan los van de rest van de raket. Dit is de capsule waar de astronauten in zitten. Tot nu toe ging bijna alles automatisch, maar nu mogen de astronauten zelf 1 uur het stuur overnemen. Ze oefenen voor het eerst de manoeuvres die belangrijk zijn om uiteindelijk op de maan te landen. Ze oefenen voor het eerst de manoeuvres die belangrijk zijn om uiteindelijk op de maan te landen. En dat oefenen, dat kan dus alleen in de ruimte. Een dag, 1 uur en 37 minuten onderweg. De motoren gaan weer aan en het ruimteschip wordt hard richting de maan geslingerd. Een reis van vier dagen. Vier dagen, 23 uur en 45 minuten onderweg. De afgelopen vijftig jaar is de mens niet zo dichtbij geweest. Het rondje om de maan begint nu en dit is echt een bijzonder moment. De astronauten zien het maanoppervlak voor het eerst van dichtbij en dan verdwijnen ze achter de maan. Ze zien nu de kant van de maan die we vanaf de aarde nooit kunnen zien. Ongeveer drie kwartier is er geen contact met de aarde. Complete radiostilte. En dan weet je dus niet wat er aan de hand is, want dat ding zendt niks uit. Je kunt ook niet praten met die bemanning, maar wat…Wat we graag willen zien is dat die baan van die capsule eigenlijk precies de juiste is, want hij wordt richting maan geschoten en met exact de juiste richting snelheid zodat hij een rondje om de maan maakt enkel en alleen door de zwaartekracht van de maan en dan ook precies weer de juiste richting op de aarde afkomt. Want dat vind ik altijd wel spannend, want het ziet er prachtig uit, als het goed gaat. Na het rondje trekt de zwaartekracht van de aarde de raket vanzelf weer terug. Dat scheelt veel brandstof. En dan begint de reis terug. Ook die duurt weer vier dagen. Eerst koppelen de astronauten zich los van een deel van de capsule. Zij gaan terug naar de aarde en de rest verbrandt in de dampkring. Ze gaan met ongeveer 40.000 kilometer per uur de atmosfeer in. De astronauten voelen dan vier keer de zwaartekracht. De buitenkant van de capsule wordt bloedheet. Bijna 2800 graden. En dit moment dat is zo spannend omdat tijdens Artemis I het hitteschild beschadigd raakte. Dat is het deel dat de astronauten moet beschermen tegen die extreme hitte. In dat hitteschild ontstond er…Er ontstond eigenlijk gassen en daardoor waren er wat, wat plekjes waar het bros was geworden, minder dik. NASA zegt dat dat probleem nu is opgelost. En dat moet ook, want dit keer zitten er mensen in. Als dit allemaal goed is gegaan remmen daarna elf parachutes de capsules af. Ongeveer 28 kilometer voor de kust van Californië vallen ze in zee waar de Amerikaanse marine klaarstaat. Artemis II moet bewijzen dat mensen veilig naar de maan kunnen reizen en weer terug. Maar dit is pas het begin. Als dit lukt, wordt de volgende missie pas echt spannend.