Focus in de klas

Artemis II: waarom onderzoeken we de maan? — Hoewel de mens al op de maan is geweest, weten we er eigenlijk maar weinig van. Tijdens de Artemismissie vliegen astronauten langs de achterkant van de maan. De beelden die zij maken, geven veel informatie over het ontstaan van de maan. — We zijn op de maan geweest, we hebben er gelopen en onderzoek gedaan maar we weten nog lang niet alles. Dag zes van de missie. Het belangrijkste onderdeel van de Artemismissie: het rondje om de maan. Voor het eerst sinds de Apollomissies kunnen de astronauten het maanoppervlak met eigen ogen zien. Het is voor het eerst in vijftig jaar dat de mens zo dicht bij de maan is. Ze landen nog niet, maar ze kijken, meten en observeren. En dat levert iets op waar wetenschappers al decennia op wachten. De Apollomissies hebben ons enorm veel geleerd, maar ze onderzochten maar een klein deel van de maan. Daardoor zijn er nog steeds veel vragen onbeantwoord. Er is een plek die we vanaf de aarde nooit zien: de achterkant van de maan. Over dat deel weten we daarom heel weinig. Ze vliegen drie uur langs het mysterieuze deel van de maan en proberen alles wat ze zien zo goed mogelijk te fotograferen. Dat is heel bijzonder, want zelfs de Apollo-astronauten hebben dit deel dus niet kunnen zien. De Apollo-astronauten konden dus alleen de heldere gebieden zien. De bemanning van de Apollo kon minder zien omdat ze zo laag vlogen. De Artemisbemanning vliegt met meer afstand langs de maan en ziet daardoor een groter deel van het maanoppervlak. En dat is precies waarom NASA hier mensen naartoe stuurt en geen robots. Ik denk dat als je het met robots zou doen, dan zou het een stuk minder complex zijn en misschien ook wel goedkoper uiteindelijk. Zeker als je nadenkt over dat je mensen verder wil laten reizen door ons zonnestelsel heen. Dan is naar de maan toegaan toch iets wat je dan gedaan moet hebben zeg maar. Goed onder de knie moeten hebben, dat moet je echt goed kunnen wil je ze verder willen sturen. Nog even waarom die foto's van de achterkant van de maan zo belangrijk zijn. De foto's kunnen ons veel vertellen over de maan. De maan heeft geen oceaan, wind of wolken zoals we dat wel op aarde kennen. Daardoor is alles op de maan al miljoenen jaren precies hetzelfde. Omdat de maan geen atmosfeer heeft, worden meteorieten niet afgebroken. Ze blijven dus liggen nadat ze zijn ingeslagen. NASA wil ze graag onderzoeken, omdat we van die materialen veel kunnen leren over het ontstaan van de maan en het zonnestelsel. De maan is interessant omdat we een blik krijgen over hoe ons zonnestelsel zich gevormd heeft, de enige overblijfselen eigenlijk uit die periode. En als je de maan ziet, zie je al die kraters die zich gevormd hebben toen de maan ook zich net gevormd heeft en ons hele zonnestelsel. Dus al die inslagen zijn er nog. De beelden die de astronauten maken zijn niet alleen belangrijk om te begrijpen wat we zien, ze helpen ook bij een volgende stap. Want Artemis IV moet gaan landen op een plek waar nog nooit een mens is geweest: de zuidpool van de maan. En dat is niet toevallig. Op de Zuidpool is in kraters waar geen zonlicht komt water gevonden in de vorm van ijs. En dat is weer heel erg belangrijk voor als wij daar ooit mensen heen willen sturen. Water betekent zuurstof, brandstof en daarom eventueel langer op de maan kunnen leven. En er is nog meer. Er zijn plekken waar de zon altijd schijnt en dat betekent dus dat als je daar een paar zonnepanelen neerzet, dat je geen nacht hebt. Dan heb je bijna negentig 95 procent van de tijd…Heb je gewoon energie. De aarde staat scheef ten opzichte van de zon. Daardoor hebben we seizoenen. De maan, die helt nauwelijks. En dat kleine verschil heeft een opvallend gevolg. Omdat de maan bijna rechtop staat ten opzichte van de zon, worden sommige hoge plekken vanuit bijna elke hoek beschenen en daar is het dus altijd licht. Die combinatie van water en energie maakt de Zuidpool een logische plek om ooit langer op de maan te blijven om daar verder onderzoek te doen. Dat zijn twee hele grote voordelen als we daar ooit willen gaan zitten ja. Maar zo ver zijn we nog lang niet. Ook al lijken de basiselementen aanwezig, voorlopig kunnen we er nog niet wonen. Tijdens het rondje om de maan maakt de raket gebruik van de zwaartekracht van de maan en de aarde om weer terug naar huis te komen. Die capsule gaat aan de zijkant langs de maan en dan wordt hij aangetrokken door de maan. Dus de maan trekt hem eigenlijk weer terug. En dat is allemaal heel precies uitgerekend door wetenschappers hier op de grond en dan dat bochtje moet precies zo zijn uitgerekend dat die niet in een cirkeltje rondom de maan blijft hangen. Dat die ook niet slechts afgebogen wordt met een net een paar graden, zodat je weer verder wegvliegt van de maan maar dat die precies de juiste bocht maakt door die aantrekkingskracht van de maan, dat die uiteindelijk weer perfect naar de aarde gericht staat. De raket wordt als het ware vanzelf weer teruggetrokken naar de aarde. En dat is handig, want dat scheelt superveel brandstof. En dan is er nog een vraag waar wetenschappers al tientallen jaren over discussiëren. Hoe is de maan eigenlijk ontstaan? Daarover zijn ze het nog steeds niet eens. De Artemismissies moeten duidelijkheid gaan geven. Sommige wetenschappers denken dat de maan is ontstaan uit een botsing met de aarde en een ander hemellichaam. De maan zou dan dus een mix zijn tussen aarde en iets anders en tot 2007 leek alles die hypothese te bevestigen. Tot 2007 was het zo dat alle meetgegevens in overeenstemming waren met die hypothese maar rond 2007 ontstaan er betere en meer precieze meetmethoden die aangeven dat de samenstelling van de maan als twee druppels water lijkt op die van de aardmantel. Maar in de maanstenen die tot nu toe zijn onderzocht, lijkt niks terug te vinden van het onbekende hemellichaam. Als je maanstenen zou vermalen en je zet een potje aarde en een potje maan naast elkaar, dan kun je ze niet uit elkaar houden. Daarom publiceerden twee Nederlanders dertien jaar geleden een andere theorie. En wat wij dus denken is dat je dat je een proces hebt gehad waardoor een stuk van de aarde in een baan rond de aarde is gebracht. Volgens die theorie zou dat zijn gebeurd door een gigantische explosie op aarde. De inslag van een meteoriet veroorzaakte een drukgolf waardoor een kettingreactie kon plaatsvinden. De temperatuur steeg binnen een seconde naar 1 miljoen graden, waardoor alles tot plasma werd. Dat plasma wil naar buiten en duwt daardoor het bovenliggende gesteente weg en u moet zich voorstellen van een gebied ter grootte van het continent Afrika eigenlijk de ruimte in wordt geschoten. De brokstukken die dan om de aarde cirkelen vormen uiteindelijk de maan. Maar wie heeft er gelijk? Om daarachter te komen zijn meer en vooral nieuwe maanstenen zo belangrijk. Over hoe de maan is ontstaan is dus veel discussie. Wetenschappers hopen er door de Artemismissies eindelijk achter te komen wie er gelijk heeft. Artemis IV, die vooralsnog in 2028 gepland staat, zal de eerste raket zijn die veel onderzoeksmateriaal van het maanoppervlak mee terugneemt naar aarde en misschien wel een paar van deze mysteries voor ons zal oplossen.