Wat zijn maatsoorten?

Hoeveel tellen zitten er in de maat en waar zit het accent? — Als het je lukt om maat te houden klap je misschien op sommige momenten harder dan andere: je geeft een accent. Die accenten zitten vaak op een vaste plek. Dat gaat dus bij een bij een wals zo: EEN, twee, drie, EEN, twee, drie. En bij een popliedje zo: EEN twee drie vier, EEN twee drie vier. Die vaste afwisseling van accenten en niet-accenten noemen we de maat. Maatsoorten heb je in alle soorten en maten. De maatsoort bepaalt wat de teleenheid van de maat is en hoeveel teleenheden er in een maat zitten. Vooraan de bladmuziek staat altijd aangegeven wat de maatsoort van het betreffende stuk is, bijvoorbeeld 2/4, 3/4 of 6/8. — Wat hebben Engelbewaarder, Bassie en Adriaan en de Terminator te maken met maatsoorten? Klap maar mee! En nu met deze. Als het je lukte om maat te houden, klapte je misschien op sommige momenten harder dan andere. Je gaf een accent en da's heel goed. Die accenten zitten vaak op een vaste plek. Dat gaat dus bij een walsje zo: één, twee, drie, één, twee, drie. En bij een popliedje is het anders. één, twee, dríe, vier. één, twee, dríe, vier. Je hoort een subtiel nadrukje op die drie. Dat is een nevenaccent. Overigens mag je bij Engelbewaarder alle tellen keihard meeklappen, want dat is Marco Schuitmaker toch al gewend hè. Ja, gezellig. Die vaste afwisseling van accenten en niet-accenten, die noemen we de maat. Maatsoorten die heb je in alle soorten en maten. De maatsoort bepaalt wat de teleenheid van de maat is en hoeveel teleenheden er in de maat zitten. Ook zegt het hoe vaak het hoofdaccent klinkt en geeft het aanwijzingen over eventuele nevenaccenten. En voor de duidelijkheid: de maatsoort zegt niets over het tempo van een stuk, maar over het algemeen merk je als amateurmusicus: hoe moeilijker de maatsoort, hoe lager het tempo. Want ja, Engelbewaarder in een 7/4 is wel flink persen hoor. Vooraan de bladmuziek staat altijd aangegeven wat de maatsoort van het betreffende stuk is. Zo komt het regelmatig voor dat je op die plek een twee en een vier boven elkaar ziet staan. Een 2/4 maat. Die twee is de teller en vertelt je dat er twee tellen in de maat zitten. En die vier is de noemer die aangeeft dat één tel één kwartnoot is. Dus één maat, dat stukje tussen twee maatstrepen telt dan twee kwartnoten. Dan is de maat vol en begint er weer een nieuwe. Het accent ligt dan steeds op de eerste tel. 1-2-1-2-1-2-1. Schubert. Mars uit The Planets van Holst die staat dan weer in 5/4 maat. Maar ‘t is eigenlijk ook heel logisch, want de zwaartekracht werkt anders op Mars en dan marcheer je ook anders. Als er dan 3/4 vooraan staat, dan wil dat niet zeggen dat je een stuk maar voor driekwart hoeft te spelen. Nee, er is dan sprake van drie kwartnoten in de maat. En ook hier ligt het accent dan op de eerste tel. 1-2-3-1-2-3-1-2-3 lekker walsen. En 2/2 is dan weer twee halve noten in de maat. Die soort heeft ook wel Alla Breve, want een halve noot werd vroeger Brevis genoemd. De net genoemde maatsoorten zijn enkelvoudige maatsoorten. Ze hebben één accent per maat, maar er zijn ook samengestelde maatsoorten die bestaan uit twee of meer enkelvoudige maatsoorten en hebben dus vier of meer tellen in één maat. En zo'n tel is niet altijd een halve of een kwartnoot maar kan ook een achtste noot zijn. Een 6/8 maat bestaat over het algemeen uit twee groepjes van drie tellen met het accent op de eerste tel en een nevenaccent op de vierde tel. Queen. En even ter inforMAATie: er zijn ook spannende onregelmatige maatsoorten zoals de vijfkwartsmaat. Dave Brubeck’ish. Die vijfkwarts onderverdeeld in een groepje van drie en een groepje van twee tellen één, twee, drie, vier, vijf, één, twee, drie, vier, vijf, één, twee, drie... Of spannender, Tubular Bells van Mike, Bassie en Adriaan Oldfield. Da’s een combinatie van een 7/8 en een 9/8 maat. Ja, altijd blijven lachen hè. Het kan trouwens nog altijd gekker. De main theme van Terminator is geschreven in een 13/16 maat en Charles Ives schreef muziek in een 5,5/8 maat. en in Le marteau sans maître van Pierre Boulez komt een 4/3/2e maat voor. En "Entertain Me" van Tigran Hamasyan is in 256/32 maat met daaroverheen een motief in 35/16... Maat! Dat is veel te moeilijk. Ik hou het bij Ferry Maat, met die discokoning red je het tenminste zonder rekenmachine en rolmaat. Disco: dat scheelt een slok op een borrel.