Populaire therapie voor traumatische ervaringen

Wat is EMDR? — Als je last blijft houden van een ingrijpende gebeurtenis, kun je EMDR-therapie krijgen. Terwijl je aan het trauma denkt, leidt je therapeut je af met een lamp of handbewegingen. Zo overbelast je je werkgeheugen en wordt het trauma vervolgens minder emotioneel beladen, is het idee. — Gepest worden, de dood van een geliefde, woninginbraak, brand, een bevalling, fietsongeluk, seksueel misbruik. Wat hebben die met elkaar gemeen? Allemaal ingrijpend en iets waar sommige mensen last van blijven houden. Nachtmerries, trillen, flashbacks of spanning als je eraan denkt. Blijft die spanning aanhouden en zoek je daar hulp bij, dan krijg je nu bijna standaard EMDR aangeboden. Therapie met je ogen en een lamp, meestal. Deze traumatherapie is simpel, efficiënt en geliefd bij psychologen. In deze video: wat is EMDR? Waarom is Nederland in de ban? En heeft die populariteit ook een schaduwzijde? Ofwel: Dit is EMDR uitgelegd. Bij een traumatische ervaring in het verleden kan ervoor zorgen dat je in het heden nog steeds gespannen, bedreigd of angstig voelt. Het is niet alleen iets dat in je herinnering gebeurt, maar iets dat je lichaam je vertelt. Blijf je last houden van een schokkende ervaring, dan kan het zijn dat dat zich ontwikkelt tot een posttraumatische stressstoornis: PTSS. Dat betekent dat die verwerking niet helemaal goed is gegaan. En daar kun je allerlei klachten van krijgen, zoals somberheid, angst, een kort lontje. En vroeger was het idee dat alleen militairen dat opliepen. Maar tegenwoordig weten we dat PTSS veel oorzaken en vormen kent en dat je dat kan behandelen met EMDR. EMDR staat voor eye movement omdat de oogbewegingen een belangrijke rol spelen desensitization, dus het minder gevoelig maken, het minder naar maken van die herinnering en reprocessing, het herverwerken van die herinneringen. Je hebt het misschien wel eens gezien in films of series. Wat is EMDR? Dat is een afkorting. Vandaag wil ik proberen weer terug te gaan naar het zwembad. Iemand die met zijn ogen een lamp volgt. Van links naar rechts, links, rechts of met een hand. Vaak met geluiden erbij of kleuren of tikjes op jezelf. In Nederland is EMDR een van de voorkeursbehandelingen bij PTSS. Dat wil zeggen het is één van de therapieën die wordt aanbevolen voor mensen met PTSS. Naast bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie of exposuretherapie. Je behandelaar bepaalt samen met jou welke therapie geschikt is voor je. Dus wat gebeurt er? Bij EMDR vraagt je psycholoog, je therapeut, je behandelaar je te denken aan een beeld of herinnering dat je nu spanning oplevert. Sommige trauma's zijn complex, een opstapeling van herinneringen, soms over een langere periode. Andere trauma's bestaan uit een gebeurtenis zoals een auto-ongeluk. Je neemt de herinnering of het beeld als een soort filmpje in je hoofd. Je denkt actief aan waar die begint en eindigt. Dat is voor veel mensen echt heftig omdat het precies hetgene is wat je eigenlijk liever niet onder ogen komt. In dat filmpje in je hoofd zoek je naar het naarste beeld waar de meeste spanning zit. Je maakt als het ware een screenshot. Terwijl je aan dat beeld denkt, geeft de therapeut je een afleiding. Zoals die oogbewegingen. De eye movement. Er bestaat veel wetenschappelijk bewijs dat in één of meerdere sessies de emotionele lading door deze methode van je herinnering af gaat. Je bewerkt dus zo het beeld dat jou teistert. Het trauma blijft dus niet langer in je heden, maar wordt echt verleden tijd en slaat opnieuw op zonder die negatieve lading. De d en de r: desensitization en reprocessing. Het werkt niet altijd. Soms als er andere onderliggende problemen zijn of als de techniek niet goed wordt toegepast. Daar hebben we het zo over. Oké, dat het dus werkt is helder. Maar hoe werkt het? Want een beetje vaag klinkt het wel. Het antwoord is: dat is niet precies bekend. In Nederland gaan onderzoekers uit van dit, kijk. Dit is je werkgeheugen. Dat kan analyseren, bekijken, beoordelen, bewerken en tijdens een EMDR-behandeling haal je één herinnering uit je langetermijngeheugen. Daar liggen al je herinneringen opgeslagen. Zie het een beetje zo voor je. Maar dan met een traumatische herinnering. En die breng je in je werkgeheugen door er heel sterk op te focussen. En dan komt de therapeut met de afleiding, de stimulus, het lampje, de hand de geluiden, het kloppen allemaal hup in het werkgeheugen. Maar dat werkgeheugen dat kan niet zo veel aan en dat wordt dus overbelast. Een beetje zoals het RAM-geheugen van je computer. Het kan niet bezig zijn met en dat beeld en de afleiding. Je kunt niet tegelijkertijd pianospelen en een boodschappenlijstje bijvoorbeeld maken. Dat is lastig. Dus als we dan een herinnering van het langetermijngeheugen in dat werkgeheugen stoppen, dan neemt dat de ruimte in. Gaan we daar dan ook nog een taak aan toevoegen, dan neemt dat ook ruimte in in het werkgeheugen. En dan vindt er eigenlijk een soort van competitie plaats tussen die beladen herinnering en die afleiding. Dan is er eigenlijk niet zoveel ruimte voor die levendigheid van die herinnering waardoor die daarna eigenlijk minder emotioneel beladen weer terug wordt opgeslagen in het brein. Wat zie jij bij cliënten gebeuren die EMDR ondergaan? Ja, je ziet soms letterlijk dat dat lichaam zich meer gaat ontspannen. Cliënten geven ook vaak aan daarna dat ze wat meer ruimte voelen in hun hoofd, dat het rustiger wordt en dat klachten zoals bijvoorbeeld zelfverwijt verdwijnen. En dat ja, dat zorgt voor een enorme opluchting. En ze zijn ook wel vaak verbaasd hoor over de effecten in zo'n sessie. Want soms kampt iemand al jaren met klachten ten gevolge van een gebeurtenis jaren geleden. En als je dan in één sessie dat weet te behandelen, dan zijn ze ook wel verbaasd. Er valt nog veel te onderzoeken aan EMDR. Dat gebeurt ook. Wetenschappers ontdekken steeds nieuwe dingen. Bijvoorbeeld: Het hoeft helemaal niet per se horizontaal, maar het kan ook verticaal. En wetenschappers hebben ook ontdekt dat er mogelijk ook andere afleidende takenzijn die goed werken, zoals Tetris spelen of hoofdrekenen. Woorden achterstevoren spellen. Als je dus maar die herinnering actief houdt naast een andere taak die ruimte opneemt in dat werkgeheugen. En er wordt ook onderzocht of EMDR goed of zelfs beter werkt dan andere behandelingen voor weer andere psychische problemen zoals persoonlijkheidsstoornissen, angsten, depressies. EMDR is hierbij niet bewezen effectiever dan andere behandelingen, maar lijkt wel potentie te hebben. Zoek je een therapeut? Nou, dat is helemaal niet zo lastig om iemand te vinden. Nederland heeft per hoofd van de bevolking de meeste EMDR-therapeuten wereldwijd. Kijk, dit is de toename van EMDR-behandelaren die staan ingeschreven bij de Vereniging EMDR Nederland en wie daar staat ingeschreven heeft een geaccrediteerde opleiding gevolgd die aan strenge eisen voldoet. Je moet bijvoorbeeld al een psychologische of medische achtergrond hebben voordat je überhaupt een erkende EMDR-opleiding mag volgen.En het is hartstikke populair dus onder behandelaren. Maar die populariteit heeft een schaduwzijde, want iedereen mag zich EMDR-therapeut noemen en dat gebeurt dan ook veelvuldig. Er zijn bijvoorbeeld cursussen van een dag of drie, vier te vinden waar je helemaal geen medische of psychologische achtergrond of überhaupt kennis van psychische ziektes voor nodig hebt. Dus de methode is weliswaar bewezen effectief maar er lopen ook veel onvoldoende opgeleide therapeuten rond of beunhazen die zichzelf behandelaar noemen. En dit kan risico's met zich meebrengen. Jazeker, want van de buitenkant kan er soms heel simpel uitzien en gaan mensen het als een soort van trucje zien, terwijl het echt een vorm van psychotherapie is en vaak ingebed in een veel breder psychologisch behandelplan. En kun je daar als cliënt ook een soort van slechter uit komen? Nou ja, het gevaar is dat iemand bijvoorbeeld ontregelt doordat al die traumatische herinneringen omhoog komen, maar dat iemand dus niet weet hoe die daar dan op moet reageren of iemand zo iemand kan begeleiden. Als jouw behandelaar dus niet goed kan inschatten wat jij of jouw trauma nodig heeft dan kan je dus echt extra beschadigd raken. Denk je misschien: Hoe kan ik dat weten? Nou, ik kan geen medisch advies geven, maar check in ieder geval de achtergrond en de opleiding van je behandelaar. En als je dan ziet dat ze alleen een driedaagse cursus hebben gedaan dan zou ik misschien even verder kijken. Jij bedankt voor het kijken. Joe.