Wat is een akkoord?

Een samenklank van drie of meer tonen — Twee tonen samen noemen we een tweeklank en vanaf een drieklank spreken we van een akkoord. Als je een akkoord bereikt, bereik je een overeenstemming; je bent in harmonie. Dat geldt ook voor een akkoord in de muziek. De noten uit het akkoord zijn met elkaar in harmonie. — Hey. Wat hebben Pythagoras, de G7 en Ome Willem te maken met een akkoord? Een akkoord is heel simpel: De samenklank van drie of meer tonen. Twee tonen samen dat noemen we een tweeklank. En vanaf een drieklank spreken we dus van een akkoord. Als je een akkoord bereikt, dan bereik je een overeenstemming, je bent in harmonie. Dat geldt ook voor een akkoord in de muziek. De noten uit het akkoord zijn met elkaar in harmonie. Oké, de ene keer meer dan de andere. De wiskundige Pythagoras, die was in de 5de eeuw voor Christus niet alleen bezig met het berekenen van de lengtes van de zijden van een driehoek door middel van de door hem bedachte formule a kwadraat plus b kwadraat is c kwadraat. Hij bespeelde ook de zogenoemde knieviool. Al spelend ontdekte hij dat door een gespannen snaar op verschillende punten af te klemmen, mooie getalsverhoudingen iets harmonisch opleverden. Net zoals bij een gitaar wanneer je een snaar tokkelt en daarna de snaar de helft induwt. Dan hoor je twee tonen die heel goed samenklinken. Ja, twee keer dezelfde noot, alleen de ene keer een verdiepinkje hoger, een octaaf. Ja, verschillende lengteverhoudingen leveren tonen op die in onze oren prettig samenklinken. Zo komen we bijvoorbeeld uit op een C akkoord dat bestaat uit een C, een E en een G. De C is de grondtoon. De basis van het akkoord. Die laten we samenklinken met de derde en vijfde noot uit die C toonladder. We tellen dus eerst drie en dan vijf naar rechts. Respectievelijk de terts en de kwint. Nou, als je hetzelfde doet met de F en de G dan heb je de basis voor menig popliedje te pakken. Nou, dat waren nog maar twee akkoorden. Zo simpel is het. De liedjesschrijver hoeft dus alleen maar het akkoordsymbool C op te schrijven, en de uitvoerende weet direct na het zien van deze video welke drie noten er dan gespeeld moeten worden: C, E en G en voor F is dat dan F, A en C. Ook Haydn en Mozart konden goed uit de voeten met deze basisakkoorden. Ze braken zich het hoofd over de vraag wat ze nog meer met die akkoorden konden. Gebroken akkoorden bijvoorbeeld. De noten van het akkoord werden niet tegelijkertijd, maar na elkaar gespeeld. Ook kunnen akkoorden omgekeerd worden. De grondligging met een grondtoon onderin kan bijvoorbeeld ook gespeeld worden als E-G-C of als G-C-E en dan blijft het een C akkoord. Mag misschien spannender klinken, vraag je af? Nou, naast dit zojuist gespeelde majeur, vrolijke akkoord hebben we ook mineur akkoorden, akkoorden die wat droeviger kunnen klinken. Als je aflevering drie van Muziek in een Notendop hebt gezien, dan weet je hier alles van. Zo niet, kijk maar even. Ja, welkom terug. Wat een goede aflevering was dat. Wij gaan hier verder om drieklanken iets kruidiger te maken kan je er bijvoorbeeld voor kiezen om niet de derde noot, maar bijvoorbeeld de tweede of de vierde noot uit de rij te spelen. Tweede noot, vierde noot en die vierde noot die lost dan lekker op naar de terts, de derde noot. Nou, dat voelt logisch. Er kan flink verder worden gevarieerd met halve en hele toonsafstanden. Als je bijvoorbeeld begint met een majeur akkoord en de vijfde noot uit de rij een halfje hoger speelt. Oeh. Dan heb je een overmatig akkoord. als je bij een mineur akkoord de kwint een halfje de kwint een halfje naar beneden schuift dan krijg je een verminderd akkoord. Hier zijn allemaal variaties op die je direct weer mag vergeten, zoals dubbel verminderd een hard verminderde akkoorden. Maar goed, vergeten. Van de drieklanken gaan we naar de vierklanken. Een akkoord dat in elk liedje of klassiek muziekstuk voorbij komt is het septiem akkoord. ‘Sept’ is Frans voor zeven. Een G septiem akkoord wordt bijvoorbeeld in de populaire muziek geschreven als G7, niet te verwarren met een G7 top waar wereldleiders diverse akkoorden sluiten. Dit is een G majeur akkoord. We tellen vanaf de G zeven toetsen naar rechts: één, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven en voilà het G7 akkoord. Zo simpel gaat dat jongens. Gevoelsmatig wil dit akkoord ergens heen. Het wil oplossen, in dit geval in het C akkoord. Nou ja, logisch. En zo eindigt bijvoorbeeld elke willekeurige Mozart symfonie. Het majeur septiem akkoord, de zevende noot een halve noot verhoogd. Die wil nergens heen, maar is wel zeer de moeite waard. Componisten werden steeds creatiever. Een akkoord dat het noemen waard is, is het Tristan akkoord, bedacht door Richard Wagner. Zijn opera Tristan und Isolde uit 1865 is een mijlpaal in de westerse muziekgeschiedenis. Het begint met dit akkoord: F-B-Dis-Gis. Schitterend. Het akkoord lost niet op, het gaat nergens heen. Dit dissonante akkoord paste eigenlijk helemaal niet binnen het toonsysteem van toen. Dat was ook precies wat Wagner ermee wilden uitdrukken: het verlangen van het liefdespaar Tristan en Isolde, dat binnen geen enkele conventie past. Aan het slot, als Isolde over het dode lichaam van Tristan buigt, zingt ze haar indrukwekkende aria Liebestod. Het dissonante Tristan akkoord uit de openingsmaten wordt dan eindelijk opgelost. Isolde sterft uit liefde. Pas nu zijn de twee samen, samen in de dood. Prachtig. Ja, spannende akkoorden vinden we ook in de jazzmuziek. En dan kunnen we doorgaan met stapelen. Om met Ome Willem te spreken: Deze noot op deze noot en zo klim ik naar boven. Nog een terts bovenop het eerder genoemde septiem akkoord tussen basis drieklank plus de zevende. Dan komen we bij de negende noot. En we gaan door met stapelen. De elfde en de dertiende. En ook hier kun je doorgaan met omkeringen. Lekker. Weet je wat? Zullen we iets afspreken? Vond je deze video leuk en leerzaam? Like en subscribe. Akkoord? Dank je wel! Ik heb een droge bek gekregen zeg! Is dit die wodka voor mij he?