Waar het in de politiek over gaat: de woningmarkt

Woningtekort en hypotheekrenteaftrek uitgelegd — De woningmarkt is vastgeroest. Huizenprijzen zijn de laatste jaren flink gestegen en er zijn meer mensen die een woning zoeken dan beschikbare woningen. In de politiek wordt er gezocht naar een oplossing. Sommige partijen willen de hypotheekrenteaftrek afschaffen. Door hypotheekrenteaftrek krijgen huizenbezitters geld terug van de belasting op basis van de betaalde rente van hun hypotheek. Met de afschaffing hiervan willen ze de huizenprijzen laten dalen. — Wonen. En ik hoef jou niet te vertellen dat de woningmarkt volledig vastgeroest is. “Ik ben 27. Ik denk dat het wel een keer tijd wordt om gewoon lekker m'n leven te kunnen opbouwen.” Paar cijfers. Om het woningtekort op te lossen zijn er bijna 400.000 huizen nodig. Zit zo. Als we het hebben over woningzoekenden dan kijken we naar huishoudens. Dat zijn niet alleen gezinnen, maar ook stellen en alleenstaanden. Nederland telt bijna 8,5 miljoen van die huishoudens en ruim 400.000 daarvan zijn op zoek naar een woning. Hoeveel huizen staan er dan in ons land? Nou, 8,3 miljoen. Waarvan er 7,8 miljoen bewoond zijn. Chill, want 8,3 - 7,8 is meer dan 400.000 woningen. Maar nu komt 't. Van die 438.000 zijn er 400.000 niet beschikbaar. Die staan leeg vanwege verhuizing of verbouwing of omdat het iemands tweede huis is. Wat er overblijft? 38.000 woningen. Voor dus die 434.000 woningzoekende huishoudens. Een tekort van 396.000. Ja, hoe los je dat op? Misschien wel met het 'heilige H-woord '. Als je naar de programma's voor de verkiezingen kijkt, zie je dat er nog steeds partijen zijn die de regeling willen behouden. Maar ook dat het heilige H-woord, niet meer voor alle partijen zo heilig is. Jaha, zelfs het H-woord is niet meer veilig. Of heilig. Whatever. We hebben het natuurlijk over de hypotheekrenteaftrek. Je kunt geen debat of talkshow kijken zonder dat het gaat over de hypotheekrenteaftrek. Als je de hypotheekrenteaftrek afschaft, is alsof je 1,2 miljoen huizen bouwt in een klap. De discussie is: afschaffen of niet. Het is een gevoelig onderwerp. Maar wat is dat nou, hypotheekrenteaftrek? En wat gebeurt er als je 'm afschaft? Let op. Tenzij je zo loaded bent dat je een huis in een keer kunt aftikken, heb je een hypotheek nodig als je een huis gaat kopen. Je sluit bij de bank een lening af - een hypotheek en over die lening ga je rente betalen. Want: voor niks komt de zon op natuurlijk. Een deel van die rente krijg je terug van de Belastingdienst. Dus eigenlijk een soort subsidie voor huiseigenaren. Waarom zou je dat willen afschaffen? Economen en deskundigen zeggen dus al langer dat deze maatregel ervoor zal zorgen dat op termijn de woningprijzen gaan dalen. Ja, experts zeggen: de hypotheekrenteaftrek zorgt ervoor dat huizen duurder worden. Omdat lenen goedkoper wordt en je dus een hogere hypotheek kunt krijgen. Daarnaast worden mensen met een koophuis bevoordeeld ten opzichte van huurders. Oneerlijk, is het argument. Maar het tegenargument is Hypotheekrenteaftrek is voor een normaal startersgezin 400 euro per maand weg. Is dat zo? Dat is helemaal niet waar. - 400 euro wordt niet aangetikt. Kijk, het klopt dat huiseigenaren meer gaan betalen als de hypotheekrenteaftrek wordt afgeschaft. Want je krijgt dus geen geld terug van de Belastingdienst. Voor de meeste mensen met een hypotheek zijn de lasten toch enkele honderden euro's meer dan nu met de hypotheekrenteaftrek. Maar de tijdspanne waarin je het afschaft is cruciaal. Kijk als het morgen in een klap wordt afgeschaft ja, dan klopt dit: Kan zo 400/500 euro per maand schelen voor een gezin. In sommige gevallen dan. Want hoeveel je betaalt heeft alles te maken met je hoogte van je lening type hypotheek, rentebedrag, dat soort dingen. Maar partijen die voor het afschaffen zijn willen het niet van de een op de andere dag doen. De plannen zijn om er jaren voor uit te trekken. En ook de Nederlandsche Bank die de overheid adviseert, zegt: schaf het af in 20 jaar tijd. Ga je als huizenbezitter dan niet extra betalen? Nou, jawel. Maar minder. En niet onbelangrijk: door de hypotheekrenteaftrek loopt de overheid dit jaar meer dan 11 miljard euro aan belasting mis. Dat geld kan een nieuw kabinet weer in de woningmarkt steken of gebruiken om bijvoorbeeld de inkomstenbelasting te verlagen. Op die manier geld dan weer terug laten keren bij woningbezitters. Dan kan de impact ook beperkt blijven. Een belastingverlaging profiteert iedereen van. Niet alleen kopers, ook huurders. Daarnaast worden huizen juist goedkoper, zeggen deskundigen. Omdat mensen dan minder kunnen lenen dan nu en dus ook minder hoge biedingen gaan doen op koophuizen. Maar, kanttekening. We weten niet precies hoe sterk hypotheekrenteaftrek de prijzen nu opdrijft. De Nederlandsche Bank schat zo'n 1 tot 2 procent maar omdat er geen vergelijkingsmateriaal is, een periode zonder hypotheekrenteaftrek is het een onzekere schatting. Daarnaast is het geen wondermiddel. Huizenprijzen hebben ook te maken met dingen als krapte en hoe inkomens zich ontwikkelen. Hoe meer je verdient, hoe meer je uit kunt geven. Ben toch wel benieuwd: is dit nou zo belangrijk dat partijen hier echt een breekpunt van gaan maken? Nou, in de campagne maken ze er wel een breekpunt van. Maar hoe gaat dat straks, in die kabinetsformatie? Als ze praten over de vorming van een nieuw kabinet. Je hebt eerder al gezien dat de VVD bijvoorbeeld zei 'handen af van de hypotheekrenteaftrek, staat als een huis'. Maar toen ging het kabinet, waar de VVD in stapte, er toch aan morrelen. Dus ja, wat zijn die woorden van nu, straks waard? En je ziet ook dat voorstanders van hypotheekrenteaftrek afschaffen de experts achter zich hebben, en ze lijken met meer dan ooit. Tot zover dan het heilige H-woord.