Het verhaal van de Tweede Wereldoorlog in de klas

De oorlog bereikt Nederland — Hitler neemt steeds meer landen in Europa met geweld in. Nederland heeft zich neutraal opgesteld, maar wordt in 1940 ook door Hitler aangevallen. Onder meer op de Grebbeberg en in Rotterdam wordt hard gevochten voor onze vrijheid. Maar het Duitse leger is te sterk en na vijf dagen strijd moet Nederland zich overgeven. — In 1938 begon Adolf Hitler aan de uitbreiding van zijn grote Duitse rijk. Steeds meer landen werden steeds gewelddadiger ingenomen. Nederland, dat zich neutraal had opgesteld, hoopte buiten het conflict te kunnen blijven. Maar nadat andere neutrale landen onder de voet waren gelopen nam de onzekerheid toe. Om ons land ligt behoorlijk strategisch. Vanuit hier zou Hitler zowel Engeland als Frankrijk makkelijker kunnen aanvallen. De Nederlandse regering moest rekening houden met het ergst denkbare scenario. Ook Nederland zou wel eens op de lijst van Hitler kunnen staan. Dit is een verhaal over ons land in de greep van oorlog en onderdrukking. Over mensen zoals jij en ik die hun vrijheid verliezen. Een verhaal over handelen in onmogelijke situaties. Over wegkijken, betrokkenheid en over het maken van keuzes die zowel het beste als het slechtste in ons naar boven halen. Dit is het verhaal van Nederland in oorlogstijd. Het Duitse leger gebruikte een nieuwe militaire techniek, de Blitzkrieg. Snelle en verrassende aanvallen, bedoeld om de vijand te overrompelen nog voor deze de tijd had gekregen om zich te verdedigen. Nederland had een militaire strategie, wat ook wel omschreven wordt als gewapende neutraliteit. Dus dat houdt in dat je als land Nederland, een klein land wat ingeklemd zit tussen allerlei grootmachten, tussen Engeland, Duitsland en Frankrijk. Die wil zich afzijdig houden in een toekomstig conflict. Dus je wil neutraal blijven maar je bent wel bereid tegelijkertijd om die neutraliteit te verdedigen. Dus mocht je binnengevallen worden door een van die grootmachten, dan heb je een leger en dan ga je die neutraliteit ook bevechten. Ons land kent meerdere verdedigingslinies. Generaal Henri Winkelman kan die onmogelijk allemaal bemannen. Hij verwacht dat de Duitsers vanuit het oosten in een rechte lijn zullen oprukken richting Vesting Holland. De Grebbelinie ligt volgens hem strategisch het beste om dit gebied te beschermen. Bovendien kan hij hier een verdedigingstactiek toepassen waar Nederlanders al eeuwenlang succes mee hebben gehad. Het onder water zetten van land om de vijand te belemmeren. Dus kiest Winkelman ervoor de meeste van zijn manschappen hier in te zetten. Een risico dat Winkelman noodgedwongen moest nemen. Op de Grebbelinie moet nog een hoop werk verricht worden. De militairen moeten met grotendeels verouderd materieel hun verdediging op orde zien te krijgen. Loopgraven worden gebouwd en stukken land onder water gezet en met prikkeldraad worden versperringen gemaakt. Ondertussen gonst het van de geruchten. Hitler gaat Nederland binnenvallen. Als het niet vandaag is, dan wel morgen. Bij het aanbreken van de dag. Het is midden in de nacht als honderden vliegtuigen vanuit Duitsland ons luchtruim binnendringen. De Duitsers zijn bezig met een van de grootste luchtlandingsoperaties ooit. Boven Den Haag worden ruim 500 parachutisten gedropt om de Nederlandse regering zo snel mogelijk tot overgave te dwingen. Een maand eerder was ook de Noorse hoofdstad Oslo op deze manier aangevallen. Winkelman had daarop zijn luchtverdediging op orde gebracht. Het lukt de Duitse parachutisten niet om in het centrum van Den Haag te landen. Het plan van de Duitsers om de capitulatie direct af te dwingen is vooralsnog verijdeld. Naast de aanval vanuit de lucht rukten de Duitsers ook op over land. Over de hele oostgrens kwamen ze ons land binnen. De allerbeste Duitse troepen, die werden niet in Nederland ingezet, maar in Frankrijk, want daar vond de hoofdaanval plaats. Nederland werd aangevallen omdat de Duitsers wilden voorkomen dat Vesting Holland, Zeeland dat de Britten daar zouden gaan landen met hun legers. Dus je wilt die flank veilig stellen en daarom val je ook Nederland aan. Maar dat werd zeker niet gedaan met de beste troepen die ze tot hun beschikking hadden. Het Duitse leger wat Nederland binnenkwam, ja, dat was ook grotendeels niet gemotoriseerd. Bijvoorbeeld het overgrote deel van de Duitse eenheden die kwamen lopend of met paard en wagen en op de fiets. En dat is toch heel anders dan het beeld wat wij hebben van het Duitse leger. Terwijl Duitse troepen oprukken richting de Grebbelinie is deze nog helemaal niet gereed. Er moeten nog bomen gekapt worden om vrij zicht te houden om te schieten. De vijand mag zich niet kunnen verschuilen. Op 11 mei 1940 is het zover. Het Duitse leger bereikt de Grebbeberg. Ze zijn ongetraind, ongeoefend en ze liggen onder zwaar artillerievuur. Het zijn dan wel niet de sterkste Duitse troepen, toch zijn de aanvallen fel en goed georganiseerd. Dat heeft drie dagen geduurd. Op 13 mei 1940 slagen de Duitsers erin om het belangrijkste verdedigingsfront van Nederland in te nemen. De Grebbelinie is gevallen. Diep in de nacht van 12 op 13 mei informeerde generaal Winkelman koningin Wilhelmina over de stand van zaken. Wilhelmina wilde, ondanks de Duitse plannen om haar gevangen te nemen, het land niet verlaten. Generaal Winkelman was het met haar eens. Hij wilde de strijd voortzetten maar de minister van Defensie dacht daar anders over. In diezelfde nacht drong hij er bij Wilhelmina op aan om uit te wijken naar Engeland. Winkelman staat voor een zware keuze. Vecht hij door voor de eer van het land, met nog meer slachtoffers als gevolg of geeft hij zich over om verder bloedvergieten te voorkomen? Via het zuiden hebben de Duitsers Vesting Holland inmiddels al bereikt. Maar er is een groot obstakel. Rotterdam. De havenstad wordt nog sterk verdedigd door de Nederlandse militairen. Om verder door te stoten in Vesting Holland in moest Rotterdam worden gepasseerd. Tegelijkertijd speelt er op dat moment ook het een en ander in Frankrijk. Feitelijk komt het erop neer dat de eenheden die nu nog in Nederland zijn, die zijn nodig in Frankrijk. De Duitse legerleiding vond dat de strijd hier lang genoeg had geduurd wat voor een dramatische wending van de oorlog in Nederland zorgt. Op 14 mei 1940 stelden de Duitsers een dreigend ultimatum op met als doel de capitulatie van Rotterdam. Indien ik binnen twee uren na de overhandiging van deze mededeling geen antwoord ontvang, ben ik genoodzaakt die scherpste maatregelen van vernieling te nemen. Maar er ontbrak iets op het ultimatum. Voor de Nederlandse legerleiding niet onbelangrijk. Een handtekening van de Duitsers. Zonder was het ultimatum niet rechtmatig. Na overleg met generaal Winkelman stuurde de commandant van Rotterdam het document terug en wachtte op een handtekening. Ondertussen zouden de Duitsers het ultimatum uitstellen. Tenminste, dat was de bedoeling. De Duitse bommenwerpers vlogen al richting Rotterdam. Het tijdelijk afblazen van het bombardement bereikte de piloten te laat. Het duurde slechts een kwartier maar door de branden die na het bombardement ontstonden, was de vernietiging enorm. Ruim 800 mensen kwamen om het leven. Een 80.000 inwoners van Rotterdam verloren hun huis. Zo'n doelbewuste aanval met zo'n inferno tot gevolg had Nederland nog nooit eerder meegemaakt. Nederland stond na vijf dagen van oorlog voor een bitter verlies. Soldaten hadden een ongelijke strijd gestreden waarin moed en angst elkaar hadden afgewisseld. Zo'n 2300 Nederlandse militairen, 2500 Nederlandse burgers kwamen in deze meidagen om het leven. Nederland verloor haar vrijheid en de bevolking zou de volgende dag ontwaken in een land dat bezet was.