Het verhaal van de Tweede Wereldoorlog in de klas

Leven in bezet Nederland — Nederland is bezet door nazi-Duitsland, met rijkscommissaris Seyss-Inquart aan het roer. De nazi’s hopen dat Nederland wil meedoen aan het grote Duitse Rijk en stellen zich eerst vriendelijk op. Duitse soldaten worden bij Nederlandse gezinnen in huis ondergebracht. Naarmate de oorlog vordert, komt er ook meer verzet. — De bezetter draagt in ons land een vriendelijk masker. Maar al snel verschijnen de eerste scheuren. Dit is het verhaal over ons land in de greep van oorlog en onderdrukking. Over mensen zoals jij en ik die hun vrijheid verliezen. Een verhaal over handelen in onmogelijke situaties. Over wegkijken, betrokkenheid en over het maken van keuzes die zowel het beste als het slechtste in ons naar boven halen. Dit is het verhaal van Nederland in oorlogstijd. Op 10 mei 1940 begon Duitsland aan operatie van een aanval. Nederland, Frankrijk, België en Luxemburg. Het Nederlandse leger werd binnen vijf dagen onder de voet gelopen. Na de capitulatie op 15 mei 1940 stonden de Duitsers hier op de Dam. De koninklijke familie en de Nederlandse regering waren halsoverkop naar Londen gevlucht. Er heerste grote onzekerheid over hoe het leven er in bezet Nederland uit zou gaan zien. Burgemeester De Vlugt van Amsterdam riep via de radio op tot orde en rust. Burgemeesters in andere plaatsen deden hetzelfde. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Zeker als de Duitse bezetter niet alleen het land binnendringt, maar ook je huis. De meeste Duitse soldaten zijn verder getrokken naar Frankrijk om daar door te vechten. Zo'n 50.000 soldaten blijven in Nederland achter als bezettingsleger. En die moeten allemaal ergens wonen. Daarom worden Nederlandse burgers gedwongen Duitse soldaten onderdak te bieden. Die gastvrijheid verlenen aan de vijand, of ze dat nou willen of niet. Nu Nederland is bezet, moet het ook worden bestuurd. En om ervoor te zorgen dat het Duitse beleid hier correct wordt uitgevoerd, stelt Hitler een rijkscommissaris aan. Arthur Seyss Inquart. Een toegewijde nazi en beheerst bestuurder met een enorme trouw aan Hitler. Hij wordt de nieuwe baas van ons land. Seyss Inquart was er om het beleid uit te voeren dat vanuit de nazitop werd uitgestippeld eigenlijk. Dus hij was dan, je kan zeggen de baas van het burgerlijk bestuur in Nederland, maar dat betekende niet dat hij zelf alle lijnen kon uitzetten. En dus maken de nazileiders in Nederland onder leiding van Seyss-Inquart een plan op maat. De Duitsers beschouwen de Nederlanders als bloedverwanten. Een broedervolk. De soldaten die hier kwamen, die kwamen dus naar hun eigen opvattingen ook niet bij vijanden terecht maar eigenlijk onder een soort van potentiële medestanders die ze voor het grote nazi-project wilden motiveren. Ze wilden Nederlanders meekrijgen. Daarom besluiten ze de Nederlanders met zachte hand te benaderen. In het begin leek het beleid van de Duitsers nog gematigd, maar daar zou snel verandering in komen. Nederland moest namelijk langzaam maar zeker worden genazificeerd. Het bedrijfsleven, de politiek, de cultuur. Alles moet in een lijn komen met de ideeën van het nationaal-socialisme. Via onder meer censuur en propaganda in de meest extreme vorm. Deze groep, waar de bezetter zich vooral op richt, een groep die gemakkelijk te beïnvloeden is met nieuwe ideeën: de jeugd. De bezetter neemt daarom het onderwijs onder handen. Over een omstreden tekst moet een corrigerende tekst worden geplakt, het zogenaamde verbeterblaadje. Daarnaast wordt de Duitse taal een verplicht onderdeel van de lessen. Net als gymnastiek om zo de Nederlandse jeugd te kneden tot echte Germanen. Net zo sterk als de Duitse jeugd. De bezetter mengt zich graag onder de bevolking. En dat wordt door de een meer gewaardeerd dan door de andere. Ondanks pogingen van de bezetter om het volk te paaien, verschijnen er steeds meer anti-Duitse uitingen in het straatbeeld. OZO. Oranje zal overwinnen. Sowieso was het zo dat de meeste Nederlanders tegen de bezetting waren maar de bezetting leek ook wel mee te vallen in het begin. Dus de meeste mensen probeerden zo goed en zo kwaad als dat ging door te leven. Maar er waren dus ook mensen die zich meteen uitspraken tegen de bezetting. De Duitsers hadden verwacht dat de Nederlanders als zogenaamd broedervolk makkelijker zouden meebewegen. Het voorzichtig opkomende verzet in Nederland was dan ook een doorn in het oog. De teugels werden strakker aangetrokken en het aantal gevangenisstraffen en boetes liepen flink op. De bezetting drukt steeds zwaarder op de bevolking. De aanvankelijk zachte hand van de Duitsers verandert steeds meer in een ijzeren greep. Een verkeerde blik kan je lot verzekeren. De angst om werkloos te worden is groot. Als je je baan verliest weet je wat dat betekent: een oproep om te werken in Duitsland. Op 22 juni 1941 nam Hitler een besluit dat het verloop van de oorlog drastisch zou beïnvloeden. Duitsland viel tegen alle verwachtingen in de Sovjet-Unie aan. Daarmee schond Hitler het niet-aanvalsverdrag tussen de landen. Duitsland vocht vanaf nu aan twee fronten. Het betrekkelijk rustige westfront en het oostfront waar zich een lange, bloedige en uitputtende strijd ontwikkelde. Om deze strijd te kunnen voeren, heeft Hitler nog meer militairen nodig. En dus roept hij een groot deel van de in Nederland gelegerde manschappen op. Omdat er een tekort is aan manschappen werven ze ook onder Nederlandse mannen voor de Waffen SS. De Duitse wervingscampagne heeft succes. Duizenden Nederlanders sluiten zich aan bij het Duitse leger. Niet alleen aan de twee fronten in Europa maar over de hele wereld woedt de oorlog. Duitsland heeft zich met Italië en Japan verenigd in een militair bondgenootschap. Op 7 december 1941 voert Japan een verrassingsaanval uit op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor op Hawaii om zo ongehinderd gebieden in de regio in te kunnen nemen. Als reactie sluit Amerika zich een dag later aan bij de geallieerden terwijl de Japanse troepen snel oprukken en onder meer Nederlands-Indië bezetten. Ook het noorden van Afrika vormt een strijdtoneel voor de Duitsers en Italianen. De hele wereld wordt meegezogen in de oorlog. Terwijl Inquart de dreiging vanuit de geallieerden voelt toenemen krijgt hij van zijn inlichtingendienst ook nog eens te horen dat zijn missie aan het mislukken is. De Duitsers hadden steeds minder geduld met het hele grote volksdeel in Nederland dat dat afwees en dat daarin helemaal niet mee wilde. En dat was voor de Duitsers zelf ook een soort teleurstelling en ook onbegrip. Wat is er toch met ze? En toen werd het ook ongezellig in de bezettingstijd. Hoewel de bezetter de Nederlandse bevolking aanvankelijk met zachte hand leek te benaderen is het leven van veel Nederlanders na twee jaar bezetting volledig ontwricht. En het ergste moet dan nog komen.