Het ontstaan en de inrichting van Nederland

Romeinse centra en steden — Vlak na het begin van onze jaartelling zijn het de Romeinen die in ons land de eerste steden stichten. Nijmegen, Leiden en Maastricht hebben bijvoorbeeld Romeinse wortels. Aan de noordgrens van hun rijk bouwen de Romeinen op strategische plekken stenen forten, castella geheten. Hier zijn de soldaten gekwartierd en wordt handel gedreven. — De Romeinen zijn eigenlijk de eersten die hier in ons land steden stichtten. Nijmegen bijvoorbeeld, hier op deze heuvel het Valkhof, bouwen ze rond 70 na Christus een fort oftewel castellum. Het ligt op een hoge strategische plek met uitzicht over de Waal. Maar van dit castellum is niets meer terug te vinden, behalve een paar archeologische vondsten. Iets ten noorden van Nijmegen langs de Rijn loopt op dat moment de Limes, de noordelijke grens van het Romeinse Rijk die Nederland in twee delen splitst. Ten noorden ervan domineren de nederzettingen uit de vorige eeuwen. En ten zuiden van de Limes bouwden de Romeinen hun steden en legerkampen. De belangrijkste steden met marktrecht in het achterland van de Limes zijn forum Hadriani, het huidige Voorburg en Ulpia Noviomagus Batavorum, oftewel Nijmegen. Ze liggen op strategische locaties langs rivieren of op knooppunten van wegen. Bij de legerkampen langs de Rijn ontstaan kleine handelsplaatsen, zogeheten Castella. Verder zijn er vici, kleinere plaatsen die een centrumfunctie hebben voor de omgeving op religieus en handelsgebied. Maar je vindt hier ook ambachtelijke productie. Veel steden in ons land vinden hun oorsprong bij de Romeinen zoals Wijk bij Duurstede en Maastricht. Maar ook Leiden, want hier moet het castellum Thilo hebben gelegen op de grens van een aantal belangrijke waterwegen. Er is nu een archeologisch park aangelegd om de sporen uit de Romeinse tijd te beschermen.