Eus' boekenclub in de klas

Mira Aluç - Sprokkelaars — In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Sprokkelaars’ centraal. In haar bekroonde debuut stelt Mira Aluç wezenlijke vragen over identiteit, sociale ongelijkheid en werk. Welke ervaringen vormen je, en kun je die ooit écht achter je laten? De leesclub, bestaande uit acteur Mike Libanon en neurobioloog Brankele Frank gaat in gesprek met de schrijver, Mira Aluç. — Hallo, ik ben Eus. Wat fijn dat je mijn boekenclub hebt gevonden. Want ja, in deze stoelen gebeurt iets bijzonders. Wij brengen schrijvers in contact met mensen die jij misschien ook kent. Bekende mensen dus. En die mensen die gaan hun leeservaring delen met de schrijver. Dat wordt dus heel spannend. Blijven kijken. Elke avond bespreken wij één boek. Vandaag Mira Aluc: Sprokkelaars. Onze leesclub heeft u nog niet ontmoet. Hier zit neurobioloog, podcastmaker, schrijver en natuurlijk ook De slimste mens van iedereen. Brankele Frank. Vind je het erg, dat iedereen hier nu overal De Slimste Mens noemt? Nee hoor. - Oké. Gelukkig. En daarnaast, ja, een van de belangrijkste acteurs die we hebben momenteel. Ook een ster in Oogappels, meer andere titels. Mike Libanon. Ik ga even heel kort met je permissie uitleggen waar dit boek over gaat. Eigenlijk is het zo dat een jonge man zijn echte naam ontdekken we niet. Hij word jong genoemd en is klaar met school. Besluit dan Ja, ik weet niet of hij helemaal zelf besluit, maar om te gaan werken in een loods van zijn oom en daar ontmoet hij allerlei paradijsvogels. Zo zou je ze kunnen noemen. Mijn woorden inderdaad maar. Maar of ie nou echt daarmee. Ja, of ie nou echt gelukkig is, dat kun je je afvragen. Brankele, je hebt het gelezen. Nou, hoe was dat om het te lezen? - Ik vond het heel leuk om te lezen. Ik heb me, ik denk een een paar dagen, een week, eventjes heel ergens anders bevonden dan waar ik me normaal bevind. Een beetje aan de rafelrand van de maatschappij ook wel, maar ook geografisch aan de rafelranden van een een stad of een dorp, Daar kom je niet helemaal achter. En ik heb me met mensen ingelaten die ik normaal niet zo vaak om me heen heb. Waarvan ik eerst ook een beetje dacht ja, wat? Wat moet jij nou? Wat ben je allemaal aan het doen? En aan het einde van het boek snapte ik veel beter wat hun beweegredenen waren, waarom ze deden wat ze deden en zat ik ook een beetje. Ik zat een beetje in hun ritme. Ik ben een beetje in dat soort van bijna verstild ritme gekomen. Ja, het het werkte in die zin eigenlijk best wel rustgevend, omdat er ondanks alle troep waar ze toch wel in bewegen. Dan moet je even uitleggen wat zij doen is: Ze verkopen spullen die beschadigd zijn of bijna tegen de houdbaarheidsdatum aan zitten. Afgekeurd om wat voor reden dan ook. Dat is hun handel. Ja, die zijn oom, die koopt die partijen op een partij. Pelgrim noemt hij zich zelf. Of hier gewoon noem jij hem. Het is zijn taak in het leven om die spullen van een laatste rustplaats te voorzien. Hij gaat ook heel eerbiedig met die spullen om, hoewel hij ook wel gewoon een beetje een sjacheraar is. Het is ook iemand die zijn zkostje daarvan kopen, zeker. Maar ik vond het heel leuk dat juist de spullen centraal staan. Want dat Mira dat laat je ze ook eigenlijk letterlijk zeggen: Die spullen, die vertrouwen ze eigenlijk meer dan mensen. Bijna. Hoe kwam je daar op? Nou, omdat ik zelf best wel veel comfort haal uit spullen. Ik vind het prettig. - Ben je een hoarder? Nou, dat is een vraag die me vaak wordt gesteld in relatie tot boek. Maar ik ben geen hoarder. - Mike jij hebt het ook gelezen. Hoe was jouw leeservaring? - Ik vond het geweldig. Ja. Ja, het voelde heel dichtbij. Want bij mij in de buurt. Ze zijn het nu aan het afbreken, een industrieterrein waar ik eigenlijk heel graag doorheen fiets en doorheen wandel. En daar is een hele grote hoge loods was er eigenlijk. En soms ging ik er zonder doel en eigenlijk bijna met een leeg hoofd. En anders werd mijn hoofd daar vanzelf leeg. Ging ik daar naar binnen om gewoon rond te lopen tussen al die spullen in die gangen en te observeren hoe die mensen achter de kassa heel gefocust bezig waren met orde scheppen in wat chaos leek, maar uiteindelijk helemaal niet was. Ik vond het geweldig om te kijken tussen al die spulletjes. Ik kocht vrijwel nooit iets, maar het was gewoon. Het voelde gezellig, het voelde lekker, het voelde thuis. Ja. Als je dan kijkt of leest hoe Jong dat observeert allemaal. Wat denk je dan van Jong, het hoofdpersonage in het boek? Nou, ik heb me bij hem wel af en toe een beetje zitten frustreren omdat ik dacht gast, ga hier weg, je zit hier te lang. Omdat hij dat zelf een paar keer benoemde. Ja, want hij is klaar met school. Hij besluit daar te gaan werken. Zijn studie gedaan en dan. En dan komt hij per ongeluk zijn oom tegen die vraagt: Hey, kom je even bij mij in de loods werken? Dan denkt hij eerst: nou leuk vakantiebaantje. En op gegeven moment denkt hij volgens mij blijf ik hier te lang zitten. Volgens mij maakt hij mij onmisbaar hier. Maar hij handelt er ook niet naar, Mike? Hij blijft gewoon iedere keer weer terugkomen. Snap jij dat? Volgens mij dat hij geïntrigeerd raakt, ook door zijn oom en door Baris? Dat is de rechterhand, de directe hulp van zijn oom. Maar Jong, die neemt op een gegeven moment toch eigenlijk vanzelfsprekend bijna een soort verantwoordelijkheid op zich om chaos te te gaan organiseren. Ja, reorganiseren eigenlijk. Dus hij gaat ook in de administratie van zijn oom. Goed bedoeld ja. Gaat hij dingen op volgorde zetten. Maar daarmee schept. Ja, dat is wel een hele pijnlijke scene, Mira. Dan denkt hij ik ga iets goed doen door die boekhouding en de administratie goed te krijgen. Maar dan krijgt hij op zijn kop. Wat wil je daarmee zeggen. - Wat hij eigenlijk aan het doen is? Want je zei net van hij is zichzelf onmisbaar aan het maken. Hij wil eigenlijk ook onmisbaar zijn. Brankele, je had het net over van: goh, die plek. Dat is ja. Hij zegt een aantal keer wat doe ik hier? Moet ik hier niet weg? Maar die plek vervult ook een behoefte die hij heeft, namelijk ergens bij willen horen en ergens geliefd zijn. En ja, het is het is geen perfecte plek, maar hij weet wel van goh, dit krijg ik hier en dit heb ik nodig. Ja, daar vindt hij op een gegeven moment ook berusting in. Ja, ja. - Nou, wat ik ook weer voelde, misschien omdat ik een beetje uit zo'n milieu kom, is die enorme loyaliteit naar elkaar. Je houdt elkaar wel in de gaten, maar er is een snackbarhouder, Daar doet iets meer. Er is een tankstation, maar ze zijn wel samen. Enorme loyaliteit. In dat milieu of hoe je het wilt noemen in die laag, die is er wel. Dat dat, dat is denk ik bewust zo geschreven. Het is ook bijna een familie. Hoe ze met elkaar omgaan. Ze kunnen elkaar soms niet luchten of zien, maar aan het einde van de dag weten ze wel van ja, we hebben eigenlijk alleen elkaar. Ja, en samen gaan we morgen weer aan. Ze zorgen ook echt voor elkaar. Ja. - Jij hebt wat papiertjes daar. Ja, we hebben. Heb je mooie zinnen gezien? Of mooie passages? - Zeker. De loods trok de tijdelijke spullen van de wereld naar de eeuwige aarde en huisvestte het voorbije. In die geborgenheid categoriseerde hij vergankelijkheid. Mijn oom was een partij. Pelgrim begreep dat spullen eerlijker zijn dan mensen. Ze demonstreren of je arm of rijk bent, verfijnd of barbaars, middelmatig of uitzonderlijk. Spullen liegen niet, verraden genadeloos waar je bij hoort, tot welke tijd, bij welke plek en in welk hokje. Maar nooit of je goed bent of slecht. Ja, dat is wel mooi ja. Blijft wel overeind de vraag Waarom Jong toch weer steeds terugkeert en ook soms niet heel aardig wordt behandeld. Is dat dan alleen om die warmte te krijgen of gezien te worden? Iets wat hij thuis misschien niet voelt? Of ik weet niet hoe. Heb jij dat gelezen, Mike? - Jong voelde dat hij iemand werd en daarvoor was hij die student die op een kamertje zat, niet eens contacten met de medestudenten, nietsig. Ik heb ook klein stukje, een passage wat ik zou willen lezen. Toen ik dat tegenkwam dacht ik ineens van volgens mij is dit enigszins de essentie van Jong. Heel goed. Ja, tuurlijk. Mij werd niets gevraagd. Ik had geen kennis van dakbedekking en geen moed. Ik wilde zo graag. Was er bijna, net als Turgai, een buurjongen, diep het labyrint inlopen en de uitgang niet zoeken. Het moest geweldig zijn. Daar zat de rust. Niets meer bevragen en niet meer oordelen. Blind voor de gebreken van anderen. Stoppen elk gedrag te beschouwen als puzzelstuk van een ziektebeeld. Het was leven zonder excuses of verklaring. En dat was voor mij best wel Jong. - Ja. Wat ik me nog af vroeg is hij zit heel erg in een bepaalde sociale klasse daar. Op dat moment is het misschien onvermogen van hem om te doen wat hij zou moeten doen, volgens de ouders. Nou, ik denk dat hij niet weet hoe hij dat moet aanpakken. Hij heeft zijn school afgemaakt. Maar hoe ga je van school die stap maken naar het echte leven? Daar heeft eigenlijk daar is geen ja niet echt een route voor. En oom ziet hem. Ze komen elkaar tegen en Uiteindelijk blijkt om een soort wel een eigen motief te hebben. Ja, van waarom die jong aanneemt. Mag ik daar wat over vragen? Want wat is zijn motivatie dan? Wat Ik dacht op een :gegeven moment ook wel van oom, waarom laat je je neefje nou zo lang voor je werken? Omdat oom heel erg, eigenlijk heel veel liefde voelt voor Jong. En dat hij ziet van hey, jij gaat het eigenlijk niet redden in de wereld. Dus ik neem je mee naar mijn wereld die niet perfect is. Maar hier kan je. Hier kun je iemand zijn. Je benoemt hij ook dat je op een geven moment ook. Ergens een ultieme liefdesdaad om hem mee te nemen. Zeker. - Ja ja, dank je wel. Dank jullie. Jullie bedankt voor het lezen. Nou, dat was de leesclub. Ik hoop dat jij het leuk vond of misschien wijzer van bent geworden. Ik in elk geval wel. Wij gaan vrolijk verder met Eus boekenclub. Dus blijf kijken en nog belangrijker blijf lezen.