De april-meistaking van 1943

Een collectieve daad van verzet — Wanneer alle dienstplichtige mannen in Nederland worden opgeroepen voor dwangarbeid in Duitsland, zorgt dat voor woede en onrust. In Hengelo leggen arbeiders massaal het werk neer, en steeds meer mensen volgen hun voorbeeld. De april-meistaking wordt gezien als een van de grootste verzetsacties tijdens de Tweede Wereldoorlog. — Op 29 april 1943 maakte de bezetter bekend dat de 300.000 Nederlandse soldaten die drie jaar eerder nog voor ons land gevochten hadden zich moesten melden voor dwangarbeid in Duitsland. De oproep voor die dienstplichtigen om naar Duitsland te worden afgevoerd, dat was enerzijds om arbeidskrachten vrij te maken voor de Duitse oorlogsindustrie en anderzijds verloste het de Duitsers ook van een ander probleem, namelijk: onder die dienstplichtigen zaten ook best wel wat mensen die in het verzet actief waren en dat was dan gelijk ook opgelost, dat probleem. Dit bevel leidde tot grote verontwaardiging. Iedereen kende wel iemand die nu gedwongen in Duitsland moest gaan werken. Hier bij Stork Machinefabriek in Hengelo speelden ze al langer met de gedachte om te gaan staken uit onvrede met de bezetter. Dit was het moment om het werk neer te leggen. Een telefoniste bij Stork speelde een belangrijke rol. Verzetsvrouw Femy Efftink. Zij pakte de telefoon, belde met fabrieken in de regio om daar de arbeiders over te halen mee te staken. De staking verspreidde zich als een olievlek over Nederland van Groningen en Friesland tot de Hoogovens in IJmuiden, van Noord-Brabant tot de mijnen in Limburg. De Randstad deed na de heftige reactie van de bezetter op de Februaristaking van ‘41 nauwelijks mee. Op andere plekken in het land bleef het aantal mensen dat zich aansloot toenemen. De opstand groeide uit tot het meest massale protest in bezet Europa. Naar schatting deden tussen de twee en 300.000 Nederlanders mee aan deze april-meistakingen. Fabrieken in het hele land doen mee. Bijvoorbeeld Philips in Eindhoven, maar ook de Veenkolonien in Drenthe. Scholen blijven dicht, de winkels blijven dicht. Dus het is echt een soort collectieve daad van verzet. Op het platteland doen ook de boeren mee die weigerden hun melk aan de melkfabrieken te leveren en ze gooiden het eigenlijk liever weg dan dat ze dat aan de fabrieken gaan leveren. Ze willen echt laten zien van wij doen mee aan deze staking. De nazi's reageerden meedogenloos. Duitse soldaten reden door de straten en openden vanuit hun legertrucks lukraak het vuur op iedereen die ze verdachten van staken. Er vielen 400 gewonden en honderd doden. Nog eens tachtig mensen werden opgepakt en standrechtelijk geëxecuteerd. De april-meistakingen van 1943 zijn een keerpunt in de Nederlandse bezetting. Er is niemand meer in Nederland die dan nog denkt dat het wel meevalt met de bezetting, waardoor het verzet ook groeit.