Thema · Groep 1 tot en met 8 en het voortgezet onderwijs
Sinterklaas in de klas: Sint-Nicolaas, pepernoten, surprises en knutselen
Van de intocht half november tot pakjesavond op 5 december draait er in veel klassen weinig anders dan Sinterklaas. Deze pagina helpt om die weken ook iets te laten leren: over een bisschop die 1700 jaar geleden leefde, over waar pepernoten en chocoladeletters vandaan komen, en over hoe je een gedicht schrijft dat de klas echt laat lachen.
In de blokken voor groep 1 tot en met 4 staat niets dat het geheim verklapt. De surprises en gedichten zijn voor de groepen die lootjes trekken. Het blok voor het voortgezet onderwijs gaat over het feest zelf: hoe het ontstond, hoe het veranderde en waarom daar al zestig jaar over gediscussieerd wordt.
Bij elke video staat voor welke groep hij bedoeld is en hoe lang hij duurt.
Schoen zetten, zingen en knutselen
Voor de kleuters is Sinterklaas vooral iets wat je doet: je schoen zetten, liedjes zingen, en ondertussen bouwen aan een stoomboot of een paard. Deze video's laten zien hoe dat gaat, en een paar zijn meteen een knutselles voor de hele groep.
Sassa en Toto zetten hun laars
Sassa en Toto zetten hun laars en zingen Sinterklaas kapoentje. Toto krijgt eerst niets en is verdrietig, tot ze snappen dat Sinterklaas pas komt als je weg bent. Ruim twee minuten, en meteen een gesprek over geduld.
Video3 minGroep 1 en 2, voor de eerste keer schoen zetten
Sinterklaasliedjes
Moffel en Piertje zingen Sinterklaas kapoentje en Sinterklaasje bonne bonne bonne, allebei twee keer. Iets meer dan een minuut, dus de klas kan na één keer luisteren al meezingen.
Video1 minGroep 1 tot en met 3, samen zingen
Sinterklaas x Knutselfeest
Van een grote verhuisdoos, zwart en rood papier en plakband maken twee kinderen een stoomboot waar ze zelf in kunnen zitten. Zes minuten, stap voor stap, en goed na te doen in de klas of de speelhoek.
Video6 minGroep 1 tot en met 3, als knutselopdracht
Sinterklaas x Knutselfeest
Een aftelkalender van wc-rolletjes en inpakpapier, met elke dag een rolletje open tot pakjesavond. Zeven minuten. Wie er vroeg mee begint, heeft er de hele periode iets aan.
Video8 minGroep 1 tot en met 4, in de week van de intocht
Sinterklaas x Knutselfeest
Een stokpaard van een oude sok en een stok, gemaakt om op Ozosnel te lijken. Onderweg wordt uitgelegd dat een schimmel een paard met vlekjes is, geen vies paard. Bijna negen minuten.
Video9 minGroep 1 tot en met 3, als knutselopdracht
Yoga mee met Roos
Een yogales als Sinterklaasavontuur: rechtop staan als de staf, een mijter maken met je voeten, en Sinterklaas helpen die zijn evenwicht kwijt is. Veertien minuten, dus goed voor een gymles in het lokaal of een rustmoment.
Video14 minGroep 1 tot en met 4, samen meedoen
Wie was Sint-Nicolaas?
Achter Sinterklaas zit een echte man: Nicolaas, bisschop van Myra in wat nu Turkije is, rond het jaar 300. Uit de verhalen over hem komen dingen die kinderen elk jaar doen, zoals de schoen zetten. Deze video's leggen dat verband, en laten zien dat Nederlanders het feest al eeuwen vieren.
Wie was Sint-Nicolaas?
Bijna drie minuten over het leven van Nicolaas: de legendes, waarom hij de beschermheilige van kinderen en zeelieden werd, en hoe zijn lichaam in Bari terechtkwam. Het verhaal van de drie jongens in de ton is wat heftiger; kijk even of het bij je groep past.
Video3 minGroep 5 tot en met 8, klassikaal
Het Sint-Nicolaasfeest van Jan Steen
Een schilderij van Jan Steen uit 1665, in een minuut uitgelegd: kinderen die zingen bij de schoorsteen, een meisje met haar cadeaus en een jongen die de roe kreeg. Mooi om daarna samen naar het schilderij te kijken: wat is er hetzelfde als nu?
Video1 minGroep 4 tot en met 8, als kijkopdracht
Sint-Nicolaasviering
In Bari in Italië dragen duizenden mensen elk jaar een beeld van Sint-Nicolaas naar de haven en varen het terug naar de kade. Ruim anderhalve minuut, en een mooi tegenwicht voor het idee dat dit een Nederlands feest is.
Video2 minGroep 5 tot en met 8
Waarom is het paard van Sinterklaas wit?
Twee minuten over waarom het paard van Sinterklaas wit is: een schimmel wordt donker geboren, witte paarden waren zeldzaam en daarom iets voor koningen. Met als grapje aan het eind dat een oud politiepaard goed tegen drukte kan.
Video2 minGroep 3 tot en met 6
Pepernoten, chocoladeletters en speculaas
Het snoepgoed is voor veel kinderen het hoogtepunt, en er zit meer achter dan je denkt: kruiden uit Indonesië, een oven van tachtig meter en een gewoonte die al op schilderijen uit de zeventiende eeuw staat. De laatste video gaat over waarom je er zo moeilijk mee stopt.
Hoe worden pepernoten gemaakt?
In de grootste kruidnotenfabriek van Nederland: welke ingrediënten erin gaan, een oven van tachtig meter lang en een weegmachine die elke zak precies vol maakt. Drie minuten. Ze zijn er al vanaf april mee bezig.
Video3 minGroep 3 tot en met 6
Wat is het verschil tussen pepernoten en kruidnoten?
Wat de meeste mensen pepernoten noemen, zijn kruidnoten. Ruim een minuut over het verschil, met de echte pepernoot die op taai-taai lijkt en al op een schilderij uit 1665 staat.
Video1 minGroep 5 tot en met 8
Waarom strooien we met pepernoten en kruidnoten?
Drie verklaringen voor het strooien: zaaien op de akker, een oude Duitse carnavalstraditie, of het geld dat Nicolaas door het raam gooide. Anderhalve minuut, en goed om de klas te laten kiezen welke verklaring ze het sterkst vinden.
Video1 minGroep 5 tot en met 8
Waarom horen chocoladeletters bij Sinterklaas?
De geschiedenis van de chocoladeletter in rijm, van letters van brooddeeg als beloning op school tot de uitvinding van Van Houten. Iets meer dan een minuut; het rijm gaat snel, dus twee keer kijken helpt.
Video1 minGroep 6 tot en met 8
Het Klokhuis
Het Klokhuis in een banketbakkerij: welke kruiden in speculaas zitten en dat ze sinds de zeventiende eeuw uit Indonesië komen, hoe een speculaaspop gemaakt wordt en dat je die vroeger gaf aan iemand die je leuk vond. Ruim veertien minuten.
Video14 minGroep 5 tot en met 8, hele aflevering
Waarom is snoep moeilijk te weerstaan?
Een diëtiste legt in anderhalve minuut uit waarom je brein bij snoep alleen aan nu denkt en niet aan straks. Haar tip is concreet: spreek een aantal af, wacht een kwartier en luister dan naar je buik.
Video2 minGroep 4 tot en met 8, als gesprek over snoepen
Lootjes, surprises en gedichten
In de bovenbouw trekt de klas lootjes, en dan begint het echte werk. Het moeilijkste is meestal niet het knutselen maar het idee. Deze video's beginnen daarom bij de persoon voor wie je het maakt, en laten daarna zien hoe je het bouwt.
Hoe bedenk je een gedicht en surprise?
In twee minuten van lootje naar gedicht: bedenk drie dingen die bij iemand passen, kies er een, zoek woorden die erbij horen en daarna rijmwoorden. Aan het eind staat een af gedicht als voorbeeld. Werkt goed als stappenplan op het bord.
Video2 minGroep 5 tot en met 8, direct na het lootjes trekken
Mr. Right | Surprises maken
Drie soorten ideeën voor een surprise: iemands hobby uitvergroten, een grapje over iemands karakter, of een surprise die moeilijk open gaat voor wie ongeduldig is. Ruim drie minuten, en de tip dat het niet duur hoeft te zijn.
Video4 minGroep 6 tot en met 8, om ideeën op te doen
Hoe maak je een surprise van kartonnen dozen?
Een robotpak van dozen en folie, stap voor stap, met de waarschuwing om bij het mesje een volwassene te vragen. Tweeënhalve minuut, en aan het eind nog een idee voor iemand die van drop houdt.
Video3 minGroep 5 tot en met 8, als bouwvoorbeeld
Hoe maak je een surprise van papier-maché?
Een dino-ei van papier-maché en een ballon: plaksel aanmaken, papier in lange stroken scheuren en laten drogen. Tweeënhalve minuut. Reken op een paar dagen droogtijd, dus niet de avond van tevoren beginnen.
Video3 minGroep 5 tot en met 8, als bouwvoorbeeld
Sinterklaas in andere landen
In bijna elk land komt er in december iemand met cadeaus, maar steeds net anders. Dat vergelijken is een goede manier om het feest in de klas breder te maken dan alleen Nederland, ook voor kinderen die thuis iets anders vieren.
Wordt Sinterklaas ook in andere landen gevierd?
Een rondje langs Santa Claus, Father Christmas, Nikolaus met zijn enge hulpje Krampus, Grootvadertje Vorst in Rusland en de kerstkabouter in Zweden. Ongeveer twee minuten, en meteen een vergelijkingsopdracht: wat is overal hetzelfde?
Video2 minGroep 5 tot en met 8
Wat is Sunneklaas?
Op Ameland vieren ze in dezelfde tijd Sunneklaas, een heel ander feest met verklede mannen die vrouwen en jongens van straat jagen. Ruim anderhalve minuut, met oude beelden. Een mooi gesprek over tradities die van buitenaf vreemd lijken.
Video2 minGroep 7 en 8, met een nagesprek
Van bisschop tot volksfeest
Voor het voortgezet onderwijs is Sinterklaas een onderwerp met veel lagen: een heilige uit de derde eeuw, een feest dat katholiek begon en protestants werd, een wereldwijde handel in baardhaar en een discussie over Zwarte Piet die al in de jaren zestig begon. Geschikt voor geschiedenis, maatschappijleer, muziek en burgerschap. Deze video's gaan ervan uit dat het geheim bekend is.
In levenden lijve in de klas
Een reis naar Myra in Turkije om uit te zoeken hoe Sint-Nicolaas er echt uitzag, eindigend met een 3D-reconstructie van zijn gezicht. Onderweg legt een theoloog uit hoe het verhaal van de anonieme gever terugkomt in surprises en anonieme gedichten. Ruim acht minuten.
Video8 minOnderbouw, geschiedenis of levensbeschouwing
Sinterklaas in de literatuur
In de Sinterklaascollectie van de oudste stadsbibliotheek van Nederland: het eerste kinderboek met de stoomboot uit 1850, hoe de hulpjes door de jaren veranderden, en het argument dat een traditie juist altijd verandert. Vijf minuten.
Video5 minBovenbouw, geschiedenis of Nederlands
EenVandaag in de klas
De discussie over Zwarte Piet is niet van de laatste jaren: het Witte Pietenplan dateert uit 1968, met de reacties en bedreigingen die erop volgden, en archiefbeelden uit 1963 en 1989. Zes minuten, en een goede basis om het gesprek over hoe een traditie verandert met feiten te voeren in plaats van meningen.
Video6 minBovenbouw, maatschappijleer of burgerschap, met een nagesprek
Waar komen onze Sinterklaasliedjes vandaan?
Sinterklaasje bonne bonne bonne zit in een variatie van Bach, en Daar wordt aan de deur geklopt is een Weens walsje. Ruim vier minuten met veel muziekfragmenten en een paar grappen voor oudere leerlingen.
Video5 minMuziek, alle leerjaren
Keuringsdienst van Waarde in de klas
Een goede Sinterklaasbaard kost duizend euro en begint bij jakhaar uit China. De Keuringsdienst volgt de keten tot een geknoopte baard, en die loopt via Noord-Korea. Ruim acht minuten, en een herkenbaar voorbeeld van een wereldwijde productieketen.
Video9 minBovenbouw, economie of aardrijkskunde
Zelf verder zoeken
Klasflix doorzoekt niet alleen titels maar ook wat er in de video gezegd wordt, en springt naar dat moment. Gratis, zonder account.