Een militaire botsing tussen het communisme en het kapitalisme

Wat was de Vietnamoorlog? — Tussen 1955 en 1975 wordt Vietnam verscheurd door een bloedig conflict: de Vietnamoorlog. Het communistische Noord-Vietnam en het pro-westerse Zuid-Vietnam staan in deze oorlog recht tegenover elkaar. Wanneer de Verenigde Staten besluit zich ermee te bemoeien en tienduizenden soldaten stuurt, escaleert het conflict tot één van de meest aangrijpende oorlogen van de 20e eeuw. — Dit is een dagelijks terugkerend beeld in vele gebieden van Zuid-Vietnam. Dit zijn beelden van de Vietnamoorlog. Dertig jaar lang is het land verscheurd door een oorlog tussen Noord en Zuid. En Amerika speelt een grote rol. Waarom? En wat heeft deze oorlog te maken met de angst voor het communisme? Laten we even terugspoelen. Hier ligt Vietnam. Het land is samen met buurlanden Cambodja en Laos lange tijd een kolonie van Frankrijk. Samen heten ze Indo-China. In de Tweede Wereldoorlog bezet Japan Indo-China en verdrijven ze de Fransen. Maar lokale strijders van de Vietminh verzetten zich tegen de Japanners. Zij willen dat Vietnam een zelfstandig land wordt. Dit verlangen noemen we nationalisme. Nadat Japan zich overgeeft en de Tweede Wereldoorlog voorbij is, roept de leider van de Vietminh: Ho Chi Minh de onafhankelijkheid uit. Maar Frankrijk meldt zich weer en wil haar kolonie niet opgeven. Dit leidt in 1946 tot het uitbreken van de eerste Indochinese oorlog. Na acht jaar oorlog wordt Frankrijk in 1954 bij Die Bien Phu verslagen en verlaten ze het land. De vrede wordt onderhandeld in Genève en hier wordt besloten om Vietnam tijdelijk in tweeën te delen. Een communistisch noorden onder leiding van Ho Chi Minh en een kapitalistisch zuiden onder leiding van Ngo Dinh Diem . Met steun van het Westen, vooral van de Verenigde Staten. Waarom? Dit zit zo. Na de Tweede Wereldoorlog breekt de Koude Oorlog aan. Een conflict tussen twee grootmachten, de communistische Sovjet-Unie en de kapitalistische Verenigde Staten. De VS is bang dat wereldwijde meer landen communistisch worden. Dit wordt ook wel de red scare genoemd. Angst voor het communisme. De Amerikaanse president Truman neemt zich daarom voor de verspreiding van het communisme wereldwijd in te dammen. Dit heet containmentpolitiek. Terug naar Azië. Hier grijpt in China in 1949 Mao Zedong de macht. Het eerste grote Aziatische land dat communistisch wordt. De VS vreest dat hierna het communisme zich in Azië zal verspreiden en dat de landen als dominostenen één voor één zullen omvallen. Dit wordt de dominotheorie genoemd. En om die reden besluit de VS zich in de jaren vijftig te gaan bemoeien met Azië. Eerst in Korea. En dan in Vietnam. Vietnam is intussen opgedeeld in Noord en Zuid. De afspraak is dat deze opdeling tijdelijk is, totdat er twee jaar later landelijke verkiezingen worden gehouden. Maar al snel lijkt de Communistische Partij van Ho Chi Minh op koers om de verkiezingen ook te gaan winnen. Dan zouden zij ook Vietnam communistisch maken. En dat is precies waar Amerika bang voor is. Zuid-Vietnam, onder leiding van Ngo Dinh Diem houdt met steun van Amerika de landelijke verkiezingen tegen en dit markeert het begin van de tweede Indochinese oorlog, oftewel de Vietnamoorlog. Vanaf dan bemoeit Amerika, vooral onder leiding van Trumans opvolger Kennedy, zich steeds meer met Vietnam. In de eerste instantie met geld, legermaterieel en adviseurs. Eigenlijk gewoon militairen. Ho Chi Minh is woedend. Na Japan en Frankrijk is Amerika nu de nieuwe vijand. Hij wil de Zuid-Vietnamese regering omverwerpen en wordt hierbij gesteund door een nieuwe groep: de Vietcong. Niet te verwarren met de Vietminh. De Vietcong is een communistische guerillabeweging bestaande uit vooral Zuid Vietnamezen. Ze opereren in kleine groepjes en vallen van binnenuit het Zuid-Vietnamese leger en de regering aan. En met succes. De situatie escaleert in 1964. Volgens de opvolger van president Kennedy: Johnson, zou een Amerikaanse torpedoschip zijn aangevallen door Noord-Vietnam. Het Tonkin-incident. Johnson gebruikt dit incident om te escaleren. Het Amerikaanse leger voert massaal luchtaanvallen en bombardementen uit en er landen 200.000 Amerikaanse soldaten in Vietnam. De Vietnamoorlog is in volle gang. Tijdens de oorlog wordt veel geweld gebruikt. De guerillatactiek van de Vietcong werkt. De Amerikanen zijn verrast door deze nieuwe methode van oorlogsvoering en ze gebruiken vuile middelen om zich te weren, zoals bijvoorbeeld het middel napalm dat in brandbommen wordt verwerkt. En het ontbladeringsmiddel Agent Orange. Het gevolg van deze agressieve oorlogsvoering? Gewone burgers: Vietnamese mannen, vrouwen en zelfs kinderen pakken de wapens op om te vechten. Op televisie en in kranten zien de Amerikanen, maar ook de rest van de wereld de gruwelijkheden, zoals de nare bombardementen met de vele burgerdoden tot gevolg. Mensen komen massaal in protest en Amerika staat onder grote druk. Na jaren van vredesbesprekingen trekt het Amerikaanse leger zich in 1973 terug. De Vietnamoorlog is eindelijk voorbij, maar de ellende nog niet. De VS verlaat Vietnam en laat de Zuid-Vietnamezen aan hun lot over. In april 1975 wordt de Zuid-Vietnamese hoofdstad Saigon ingenomen door de communisten. Vietnamezen die hebben gevochten tegen de communisten, proberen wanhopig het land te ontvluchten. Velen per boot, met vaak dramatische gevolgen. Een jaar later worden Noord en Zuid verenigd en wordt alsnog het hele land communistisch. Amerika verliest van het communisme. Sterker nog, niet alleen Vietnam, maar ook buurlanden zoals Cambodja en Laos zijn communistisch geworden. De Vietnamoorlog is tegenwoordig nog steeds een groot trauma voor zowel Vietnam als Amerika. In die dertig jaar oorlog zijn ruim 2,5 miljoen burgerslachtoffers gevallen en ook nog eens 58.000 Amerikaanse soldaten komen om. En ook vandaag de dag heeft de oorlog nog volgen. Zo ligt Vietnam nog vol met gevaarlijke bommen en werkt het giftige ontbladeringsmiddel agent Orange nog generaties lang door. Was Amerika in de Vietnamoorlog dus een hulp of juist het probleem?