Wat is persvrijheid?

Vrijheid om alle informatie te kunnen verzamelen en delen — Om hun werk te kunnen doen, moeten journalisten vrij zijn om informatie te verzamelen en te delen met ons, zonder dat mensen met macht zich daarmee bemoeien. Dat noem je persvrijheid. In heel veel landen is die vrijheid er niet en mogen journalisten dus niet vertellen wat er echt gebeurt. — Om hun werk te kunnen doen, moeten journalisten vrij zijn om informatie te verzamelen en te delen met ons, zonder dat mensen met macht zich daarmee bemoeien. Dat noem je persvrijheid. In heel veel landen is die vrijheid er niet en mogen journalisten dus niet vertellen wat er echt gebeurt. In Nederland is er persvrijheid. Dat staat in de wet. Als er ergens iets gebeurt, dan mag je daar als journalist bij zijn. En de regering maakt geld vrij voor een publieke omroep waar journalisten alles mogen vertellen wat er speelt. Ook als dat kritiek is op de regering. Als er nieuws wordt tegengehouden of wordt verboden, dan noem je dat censuur. En dat gebeurt in heel veel landen op de wereld. Karlijn, jouw organisatie strijdt voor persvrijheid. Wat is nou het gevaar van censuur? Censuur betekent dat bepaalde verhalen niet verteld mogen worden of niet naar buiten gebracht mogen worden. Eigenlijk bepaalt iemand anders voor jou wat je te zien krijgt of wat je leest. Dit is een kaart waarop we zien hoe het wereldwijd gesteld is met de persvrijheid. En in groene landen zien we dat het goed gaat of redelijk goed. En het loopt op van Geel, oranje naar rood en in rode landen gaat het niet goed. Oké, nou ik zie dat Nederland groen is en het noorden van Europa ook nog wel. Voor de rest zie ik bijna geen groen en vooral heel veel rood. Dus in dat soort rode landen kunnen journalisten helemaal niet goed hun werk doen. Klopt. In 31 landen is de situatie zeer slecht. Kijk, hier kan je het nog beter zien. Je klikt bijvoorbeeld op een land, bijvoorbeeld Nederland, en je ziet dat het buisje daarachter brandt. En hoe groter de buis, hoe beter het gaat met de persvrijheid. Ja precies. Dus in Nederland gaat het best wel heel goed, want die buis is best hoog. Ja, in Nederland gaat het best goed. Maar we moeten ook blijven opletten, want ook hier worden journalisten bedreigd en krijgen ze soms geen toegang tot informatie die ze wel nodig hebben om bepaalde artikelen te schrijven. Als ik dan kijk naar hier dus allemaal hele lage buisjes. Wat is dit bijvoorbeeld voor land? Het kleine buisje, dat is China. Ja. Oh ja, en China is een heel bijzonder land als het gaat om persvrijheid. In China is president Xi Jinping aan de macht en zijn partij controleert alle media. Journalisten mogen daar lang niet zomaar alles zeggen. Ze mogen het bijvoorbeeld wel hebben over sport en muziek, maar niet over politiek of protesten. En als ze toch iets kritisch zeggen, dan kunnen ze daarvoor jaren de gevangenis in gaan. Ook op het internet wordt alles in de gaten gehouden in China. Buitenlandse websites worden geblokkeerd, zoals Google, Wikipedia en YouTube. En wat misschien nog wel het meest bizarre is, is dat Winnie de Poeh verboden is in China. Iemand heeft ooit als grap gezegd dat de president op Winnie de Poeh lijkt. Nou, dat vond de president helemaal niet leuk. En toen besloot hij dus om Winnie de Poeh maar helemaal te verbieden. En waar staat Rusland eigenlijk? Rusland staat heel laag. Oh ja, sinds Rusland de oorlog is begonnen met Oekraïne is het voor veel journalisten steeds moeilijker om hun werk te kunnen doen. President Poetin bepaalt namelijk wat er in het nieuws komt. En als journalist kun je gewoon zomaar in de gevangenis belanden. Daarom vluchten veel van hen het land uit. Zo ook journalisten van de Moscow Times, een belangrijke krant in Rusland. Zij werken nu vanaf een geheime locatie en aan het hoofd van deze krant staat een Nederlandse man, Derk Sauer. Hier zijn we op de redactie van de Moscow Times en hier zitten zo'n twintig journalisten. Maar we zijn met zijn tachtigen en schrijven elke dag over wat er in Rusland, met Rusland en natuurlijk met de oorlog met Oekraïne gebeurt en sturen dat naar Rusland. En hebben jullie dan ook nog als de Moscow Times zijnde een papieren krant waar je zo lekker doorheen kan bladeren? Ja, vroeger hadden we dat zeker, laat ik het zo zien, maar nu is het allemaal digitaal. Oh ja, en niet alleen de website, maar ook TikTok. YouTube...maar vroeger. Dat was natuurlijk op papier. Dat werd gedrukt in Moskou en we zouden dat graag nog steeds doen in Moskou. Helaas, wij zijn verboden. Hoe moeilijk is het om aan Russische mensen het nieuws te brengen? Poetin doet er alles aan om te voorkomen dat de Russen het echte verhaal horen. Maar het is ook verboden om het woord oorlog te gebruiken. Dat is al verboden? Ja, en dat doen jullie wel, toch? Jullie gebruiken dat woord. Ja, tuurlijk gebruiken we het woord oorlog, want het is een oorlog. Wij zijn journalisten, dus wij schrijven hoe het is. Maar daarmee werd het ons onmogelijk gemaakt om in Rusland te blijven werken. Ja.