Wat is kerstmuziek?

Van Maria tot Mariah — Zonder kerstmuziek geen kerstgevoel. Het begon met kerkelijke kerstmuziek. Over Jezus' komst, hoe die werd aangekondigd en welke taferelen zich afspeelden rond de geboorte. De herders in de winternacht, een engelenkoor, een ster, een voerbak omgeven door dieren en kraamvisite uit het oosten. De eerste teksten waar meestal in het Latijn. Omstreeks 1400 ontstaan in Frankrijk, Duitsland en Italië kerstliederen in de eigen taal. De afgelopen eeuwen zie je een duidelijk onderscheid tussen sacrale, gewijde kerstklanken en hun profane, wereldlijke evenknieën. Het sacrale repertoire draait om het Licht en de Liefde. De profane variant voegt daar het kerstdiner, zoenen onder de mistletoe en de All you need is love-kerstspecial aan toe. — lekker. Wat hebben Maria, Mariah en Thanksgiving 1857 te maken met kerst? Fans van Chris Rea, die weten het die man moet echt een nieuw navigatiesysteem. ‘I’m Driving home for Christmas’, hij blijft het maar zingen. ‘I can't wait to see those faces.’ Lieve Chris, de aardappelkroketjes zijn al lang koud hoor. Ja, de kracht zit ‘m natuurlijk in de jaarlijkse herhaling. ‘Driving Home for Christmas’, ‘Last Christmas’ en de grootste kerstster van allemaal. Man, wat word ik kribbig van die vrouw. Maargoed, zonder kerstmuziek geen kerstgevoel. Van Mariah naar Maria. Het was eerste kerstdag van het jaar nul. Wat moet dat rustig zijn geweest. Geen gestress met kerstinkopen, uitvallende kerstbomen en Youp van ‘t Hek. Bethlehem en omstreken, dat is de plaats van handeling van de meeste kerkelijke kersthits. Songwriters uit de afgelopen eeuwen plakten hun Bijbelse post-its bij Matteüs I en Lukas II. Daar lees je over Jezus’ komst, hoe die werd aangekondigd, en welke taferelen zich afspeelden rondom de geboorte. Denk aan herders in de winternacht, een engelenkoor, een ster als GPS, een voerbak omgeven door dieren en kraamvisite uit het oosten. Naast het wonder van Jezus’ geboorte is het een wonder hoeveel muziek er is gebaseerd op zo'n kernachtig gegeven. Die eerste kerst, The First Noël. Ik kan er een flinke boom over opzetten. Na de geboorte was er een aanloop van zo'n 400 jaar nodig maar toen was daar dan de eerste Christmas Carol. Voor zover we weten dan. Het lied: Jesus refulsit omnium bezingt Jezus als licht van de wereld. Het lied stamt uit de begindagen van de jaarlijkse 25-decemberviering. Een stel Romeinse bisschoppen vond het tijd om het jaarlijkse heidense Zonnekoningfeest te overtreffen. Wij vieren nog steeds Koningsdag, maar zo zonnig is ie niet altijd, dus missie geslaagd. Jesus refulsit omnium werd overigens niet door John Ewbank maar door Hilarius van Poitiers geschreven. Al twijfelt men aan zijn auteurschap en spreekt men over pseudo Hilarius, dan is toch wel pseudo hilarisch lijkt me. Omstreeks 1400 ontstaan in Frankrijk, Duitsland en Italië kerstliederen in de eigen taal en ook instrumentale kerststukjes komen op. Louis-Claude Daquin kwam met deze Noël. Het woord Noel is een zwaar verbasterde versie van het Latijnse ‘Nasci’ wat ‘geboren te worden’ betekent. Het Engelse woord ‘carol’ komt weer van het Franse ‘carole’ en dat was een cirkeldans die populair was in de 13e eeuw. Dit is een Carol De Coventry Carol. Maar wij barocken door naar Bachs Weihnachtsoratorium. Dat bestaat uit zes cantates en bejubelt de geboorte met Jauchzet, Frohlocket en biedt muzikaal maatwerk tot aan Driekoningen. In het oratorium Messiah behandelt Händel de hele handel en wandel van vóór Jezus’ komst tot aan z'n wederkomst. 'For unto us a child is born' en met een dekselse discobeat zien we headbangende herders. dankzij de Young Messiah van de New London Chorale. Muziek die zo pakkend is dat ie vast blijft klinken tot aan een second coming. En ik blijf in Engelse sferen. Je proeft de ragout, je ruikt de dennentakken: Hark! The Herald Angels Sing is zo'n pavloviaanse kerstkraker. Al schreef Mendelssohn de melodie voor de 400ste verjaardag van de boekdrukkunst. ach is ook goed want Gutenberg zorgt ervoor dat Jezus Bijbelse geboorte gedrukt stond. En dat ene William Cummings die melodie koppelde aan een kersthymne uit 1739 was voor Mendelssohnfans een schande, maar wat mij betreft een stol in een glas water. Overigens is Hark! The Herald Angels Sing ook prima muziek voor een tuincentrumreclame. De afgelopen eeuwen zie je een duidelijk onderscheid tussen sacrale gewijde kerstklanken en een profane wereldlijke evenknie. Het sacrale repertoire draait om het licht en de Liefde met een hoofdletter. De profane variant voegt daar het kerstdiner zoenen onder de mistletoe en de All you need is love-kerstspecial aan toe. Do you hear what I hear? Nou? Do you? Do you hear what I hear? Nee, geen rendieren, voetstapjes in de sneeuw of de rinkelende kassa in het weekend voor kerst ‘Do you hear what I hear’ is ook zo'n kersthit die in de versie van Whitney Houston als een raket ging. Overigens is het een liedje tegen raketten. De raketten van de Cubacrisis in 1962. En die crisis is voorbij. Gelukkig maar, van dat liedje komen we niet af. En wat te denken van deze Jingle Bells, een song geschreven voor de Thanksgiving-dienst in het stadje Savannah, in het jaar onzes Heeren 1857. Maar de muziek was zo'n hit dat de mensen het mopje een paar weken later met kerst weer wilden horen. En sindsdien zijn die sleebellen niet meer weg te slaan. En als je dat gerinkel niet echt ‘slay’ vindt, luister dan maar wat tracks van de band Sleigh Bells. De krans is groot dat je zult snakken naar Stille Nacht. Het was kerstavond 1818 in een dorpje in Beieren geeft een orgel de geest en vlak voor de dienst componeert organist Franz Gruber in een vloek en een zucht een acapella-lied met grote gevolgen. Het werd de McDonalds onder de kerst knallers, want net als de Mac is Stille Nacht wereldwijd bekend en in ruim honderd talen beschikbaar. Wij van Maatwerk wensen alle burgers een Feliz Navidad Joyeux Noël, Hals und Beinbruch en wesołej imprezy króla słońca. Hey Chris! 20:30? Ja, ik heb nog een pizza en de vriezer hoor. Komt goed! Chris gaat het echt niet redden. Kan ik nog even spelen.