Wat houdt ons tegen? in de klas

Klimaatverandering en woningbouw — Door klimaatverandering krijgen steeds meer woningen in Nederland te maken met schade. Hevige regenbuien veroorzaken overstromingen, terwijl droge zomers funderingen doen verzakken. Ook stormen en hittegolven laten hun sporen na. De kosten lopen in de miljarden, en niet alleen elders in de wereld maar ook bij ons. Wat betekent dit voor huiseigenaren? Hoe houden we woningen met klimaatschade betaalbaar, verzekerbaar en bewoonbaar in een toekomst waarin het weer steeds extremer wordt? — Na een half uur loopt mijn zoon hier in het water. Dat gaat over een halve meter ongeveer. Ja ja, eigenlijk wel, want ja, mijn zoon is net zo lang als mij ongeveer. Op een gegeven moment loop ik hier ook en je weet niet eens waar je voeten neer moet zetten. Maar je hebt wel zoiets van er zat hier een stoep, maar je ziet het niet. Wat doet dat dan? - Ja, pijnlijk. Het zal je maar gebeuren. In drie kwartier tijd valt er net zoveel regels in een maand waardoor jouw veilige, vertrouwde wereld wegspoelt. Voor Krista Hansen is een bezoek aan haar huurwoning in haar oude wijk in Enschede een keiharde confrontatie met extreem weer, klimaatverandering en de goede oude tijd. Ze moest gedwongen verhuizen. Even verderop woont Ariean. Hij woont nog in de wijk, terwijl de huurders vertrokken en hij een koopwoning heeft. Hij stak bakken met geld in de verbouwing. Dit heb je allemaal gerenoveerd weer? Ja, het was hier één grote zandbak hier, zeg maar. Ja, de vloer is helemaal uitgewist, de balken zijn eruit geweest en alles is vernieuwd en alles is nieuw. Behangen en en geschilderd en gesausd. En ja, hoe groot was de schade? Al met al was het € 70.000. -€70.000? Ja, we waren gelukkig heel goed verzekerd. Alleen is het nu niet zeker of we hier kunnen blijven wonen, want het zijn dat echt van alles gaat er af. Maar ja, dan zitten wij daar tussen. Dus dit huis kan niet blijven staan dat gaat niet. Nee, ondanks dat je dan een koophuis hebt, wordt je huis wel gesloopt. Die kans zit erin. - De helft van de wereldbevolking leeft op plekken die gevaar lopen voor de gevolgen van klimaatverandering. Dan moet je denken aan locaties waar overstromingen steeds vaker voorkomen. Of gebieden die kampen met hitte, natuurbranden of waar droogte vaker voorkomt. Ook wij wonen op zo'n plek, want ruim een kwart van Nederland ligt onder de zeespiegel en ons land wordt doorkruist door brede rivieren. Bovendien zijn hittegolven, droge periodes, extreme regenbuien en overstromingen ook hier steeds vaker de harde realiteit. Nederland telt inmiddels 900 kwetsbare wijken. Klimaatverandering komt letterlijk de huiskamer in. Ook bij Krista dus. Zij moest haar vogeltjes achterlaten omdat daar in haar nieuwe woning geen plek voor was. Treurig toch? - Ja, dat is het. Ja, het is heel pijnlijk. Ja, ik mis ze ook. - De vogels? Ja. - De tuin? De rust. De privacy. - Klimaatverandering zorgt voor veel persoonlijk leed en voor een enorme kostenpost. De overstroming kostte Krista €20.000. Die werden vergoed door de verzekeringsmaatschappij. Voormalig weerman Gerrit Hiemstra hamert er al jaren op dat de verandering van het klimaat echt topprioriteit moet hebben. Ik denk dat er nog... heel weinig mensen zijn die die koppeling maken tussen wat ze zien gebeuren. De stortbui waar ze doorheen moeten ploeteren met hun fiets of met de auto en het feit dat het te maken heeft met klimaatverandering. Nou, eigenlijk hoop ik een beetje op een klimaatramp. Je hoopt op een klimaatramp? - Ja, dat klinkt heel raar. Ja, omdat ook als je terugkijkt in de geschiedenis, dan zijn eigenlijk alle grote veranderingen in Nederland of überhaupt in de wereld ontstaan door een ramp. Ik denk dat er nog steeds veel te weinig bewustzijn is voor wat er allemaal nog op ons afkomt. En ook dat we daar met zijn allen iets aan kunnen doen. En als we kijken naar de andere kant, eigenlijk het financiële plaatje? Klimaatverandering gaat ook een enorme kostenpost opleveren voor de samenleving. Wat kunnen bijvoorbeeld verzekeraars daarin betekenen? Ik denk dat verzekeraars die proberen natuurlijk een risico inschatting te maken. Hoe groot is het risico dat ergens een overstroming plaatsvindt, waardoor er schade ontstaat? En die risico's, die zijn heel lang redelijk constant geweest. Maar die risico's, die zijn nu heel sterk aan het veranderen. Door klimaatverandering? - Door klimaatverandering bijvoorbeeld. In het het laaggelegen gedeelte van Nederland hebben ze grote problemen met de funderingen. Ja, door vaker droogte daalt de grondwaterstand. En heel veel van die funderingen, dat zijn houten palen. En als het droog wordt, dan gaan uiteindelijk de bovenste stukjes van die palen gaan verrotten en dan gaan die huizen verzakken. En dat komt ook door klimaatverandering? Komt door klimaatverandering. Omdat we vaker droogte hebben. En juist hierdoor zakt het eeuwenoude huis van Nicole weg en zit het vol met scheuren. - Hoi Nicole - Hoi. Hoi, Jan. Ik zie hem al zitten. Ja klopt, dat heb je goed gezien. - De scheur. Ja. Sjonge jonge. Maar sowieso als je hier naar het huis kijkt. Ja. - Zoveel scheuren. Nou, hier zie je eigenlijk een grote scheur die binnen ook doorloopt. En dit is allemaal sinds 2018 zo? Daarvoor stond het echt strak tegen elkaar aan. - Dus je had een droge zomer? Ja, klimaat verandert, het wordt steeds droger. Ja, en één keer zie ik dat het dat het echt uit elkaar gaat. Ongelofelijk. - Overal scheuren gaat geven in het huis. Nou, dan gaan we naar binnen. De bonte os. Want is het verzekerd zulke schade? - Nee Dus je moet het uit eigen portemonnee betalen. Ja. Opnieuw dus veel persoonlijk leed, kopzorgen en pijn in de portemonnee. De makelaar weet wat het doet met de prijs. Wat betekent zo'n funderingsproblematiek? Stel, een huis heeft daar last van. Verkopers hebben er last van. Wat betekent dat voor de prijs? - Ja, dat hangt dus af van wat er moet gebeuren. Want als er op twee plekken ergens iets ondersteund moet worden in de vorm van bijvoorbeeld het zetten van palen, dan valt het relatief nog mee. Maar moet het hele huis opgevangen worden? Ja, dan praat je over. Dat kan zo richting de ton gaan, denk ik. Een ton? - Ja, ja, - €100.000 - Ja. Klimaatverandering zorgt voor toenemende funderingsschade, want door meer droge en warme zomers droogt de bodem uit en verzakken huizen. Sinds de droge zomer van 2018 is er een versnelling van het aantal verzakkingen. In 2023 waren er 25% meer meldingen van funderingsschade ten opzichte van het jaar ervoor. Zonder ingrijpen wordt de totale funderingsschade in 2035 geraamd op €54 miljard. De verandering van het klimaat heeft een enorme impact op de woningmarkt. Ons klimaat maakt dus steeds meer slachtoffers en zorgt voor veel financiële ellende. Er is ook iets geks aan de hand, want verzekeringsmaatschappijen investeren de premies die wij ze betalen voor een groot deel ook in die vervuilende fossiele industrie. Zou het niet veel beter zijn als ze daarmee stoppen en dat geld investeren in groene en duurzame industrie? Dat zou goed zijn voor klimaat en milieu. Volgens een Vlaamse klimaatactivist. Maatschappijen, kunnen dus helpen klimaatverandering af te remmen. En ze kunnen nog meer doen. Volgens de Europese toezichthouder van verzekeraars. Ga je bijvoorbeeld een huis bouwen in een overstromingsgebied, dan zijn er wel consequenties. Wat ik me ook kan voorstellen als je dan per se daar wil bouwen. Geen houten vloer, ik noem maar even iets, want dat overstromingsrisico is er. Of bepaalde installaties op de eerste verdieping zetten. Is het dan de rol van de verzekeraar om dat proactief te organiseren in zo'n gemeente? Wij vinden dat verzekeraars daar inderdaad een hele positieve rol zouden kunnen spelen, die dus de risico's kent en die dus kan kijken en kan zeggen nou ja, in uw huis inderdaad. Doe geen houten vloer. Werk met waterbeschermende wanden. Misschien moet je na gaan denken over bosbranden als je op kleigrond woont waar het droger wordt. Wat doe je tegen verzakking? Kun je daar wat tegen doen? Ja maar weet je Petra, mensen hebben er geen zin in. Die willen hier niet over nadenken. Die vinden dit doodeng. Die zien allemaal spoken opdoemen. Nou, EIOPA, ik ga even terug naar de toezichthouder, wat wij op dit moment gezamenlijk aan het doen zijn. We hebben ons verdiept in labels voor, voor eigendom, voor huizen en hebben we zestig bestudeerd die eigenlijk aangeven precies hoeveel risico en wat voor risico loop je nou in in dit huis? En daar hebben we nu een voorstel voor in de maak. Daar praten we ook over met de Europese Commissie. Want wat we eigenlijk denken dat nodig is, is dat er een label komt, net als een energielabel, wat eigenlijk aangeeft van in dit huis loop je wel of niet risico voor inderdaad aardbeving, droogte, overstroming et cetera. Het begint met je bewustzijn dat je moet aanpassen, het weten waar je moet zijn voor oplossingen. Maar er zal ook zeker nodig zijn om om mee te denken over hoe je die oplossingen financiert. Daar heeft niet alleen de verzekeraar een rol in, maar zeker ook overheden.