Wat houdt ons tegen? in de klas

De Noordzee voor CO2-opslag — Diep onder de golven schuilt een onzichtbare bondgenoot in de strijd tegen klimaatverandering: de bodem van de Noordzee. Het zeeleven daar slaat CO2 op, maar scheepvaart, olie- en gaswinning, windparken en bodemvisserij verstoren die natuurlijke balans. Als we dertig procent van de zee met rust laten, kan het bodemleven herstellen en meer CO2 vastleggen. Wat houdt ons tegen om de Noordzee echt in te zetten als bondgenoot tegen klimaatverandering? — We hebben geen idee meer hoe rijk de Noordzee was. Een paar eeuwen geleden had je een jaarlijkse walvistrek door de Noordzee. We kunnen ons er niks meer bij voorstellen. Wat is er gebeurd dan de afgelopen nou ja, wat is het honderd jaar? De grote gemene deler zijn wij. Elke zomer zwemmen er in. We varen erover en eten op de markt een lekker visje. De Noordzee omarmt ons land. Maar hoe goed zorgen wij voor de Noordzee? Wat zit er eigenlijk in die eindeloze zee? Nou let's go! Het was een mooie, Karel! Ja, die kleuren. Roodtinten, groen tinten. Enorm. En heel, heel veel oesters. En je ziet inderdaad. Tenminste volgens mij die die constructies. Dat ze aan elkaar gaan zitten vastzitten. Iets bouwen als het ware. Het beeld Wat de meeste mensen hebben van de Noordzee? Is het beeld wat je vanaf het strand hebt. Ja dus zand op het strand en verder heb je water. Maar onder dat water zit ontzettend veel leven en dat is groen. Dat is plantleven, maar ook dierlijk leven, zoals de schelpdieren bijvoorbeeld. En al het leven wat daar gebruik van maakt. Want dit is dat zijn planten, waterplanten. Die nemen ook CO2 op. Zeker de zee. De oceaan is de grootste CO2 buffer die we hebben op deze planeet. Ja, en als je een een grotere, omvangrijkere voedselkringloop en koolstofcyclus hebt in zee, word er meer CO2 uit de lucht opgenomen in die oceanen. Veel leven in de zee is dus noodzakelijk om de aarde leefbaar te houden. Het jammere in die Noordzee hebben we nog maar één natuurlijk oesterrif. Terwijl dat soort riffen verantwoordelijk kunnen zijn voor heel veel CO2 opslag. Op deze plek hebben we inmiddels tien jaar geleden al het enige tot nu toe bekende natuurlijke oesterrif in de Noordzee gevonden. Het enige natuurlijke oesterrif in de Noordzee. Dat klinkt ook een beetje dramatisch. Ja, het enige bekende oesterrif. Dat is het op een bepaalde manier ook, Want dat soort systemen, dat soort riffen, die waren massaal aanwezig in de Noordzee. En nu is daar minder dan 1% van over. We weten dat de natuur op het vasteland een belangrijke rol speelt in de strijd tegen de opwarming van de aarde, want planten en bomen slaan dat broeikasgas CO2 op uit de lucht. Maar wat minder mensen zich realiseren is dat onder water, op de bodem van zeeën en oceanen ook bossen en wouden groeien. Velden met het eenvoudige plantje zeegras slaan 35 keer sneller CO2 op dan een tropisch regenwoud. Ook oester riffen kunnen een enorme hoeveelheid CO2 opslaan. Van die oesterrif is nog maar 1% over van wat er ooit was. Doodzonde. Als we dat kunnen herstellen, maken we de Noordzee een bondgenoot in onze strijd tegen de opwarming van de aarde. Wat is er gebeurd dan de afgelopen? Nou ja, wat is het honderd jaar? De grote gemene deler zijn wij. We hebben ze opgegeten en hebben we ook een een manier van vissen ontwikkeld waar je de de bodem als het ware mee omploegd. Ja, als je met sleepnetten. Precies. Precies. En als je dat blijft doen, dan kan zo'n zo'n rifsysteem ook niet terug groeien. Er groeit niks meer terug omdat de bodem dus constant wordt omgeploegd. Omdat wij zin hebben in een lekker visje. De natuur krijgt geen tijd om te herstellen. We kunnen onze zee inzetten tegen klimaatverandering, maar dan moet er wel iets voor gebeuren. Wat we moeten doen? De zee beschermen. Nu is men 5% van de Noordzee beschermd tegen bodem. Beroerde visserij. Dat nu 5% van onze zee is beschermd. Dat is voortgekomen uit het Noordzee Overleg. De overheid, de energieleveranciers, scheepvaart, natuurorganisaties en natuurlijk de vissers bespreken daarin samen hoe ze de schaarse ruimte willen verdelen. Dat heeft geleid tot het Noordzeeakkoord, waar onder andere is afgesproken dat in 2030 15% afgesloten moet zijn van die bodem, bijbehorende activiteiten. En volgens Europese afspraken zou in 2030 30% beschermd moeten zijn. Nu zitten we op vijf. Het streven Wereldwijd is 2030 30% van de natuur beschermd. Ja, maar tegelijkertijd denk ik 15%. De EU zegt 30%. Dat is nog steeds te weinig. Dat is de helft. Ja. Ja, dus dan is Nederland wel te laat. We zijn te laat. De Noordzee die ons stuk van de Noordzee gaat dat niet leveren. Zo ziet het er niet uit. Althans, het Noordzee overleg dus eigenlijk. Die tafel waar al die partijen samenkomen, die publiceren om de zoveel jaar een rapport staat van de Noordzee. En hier staat, dat vond ik wel opmerkelijk. Hoeveel diverse drukfactoren invloed uitoefenen. Heeft bodemvisserij de meeste impact? Er staat heel duidelijk in dit rapport. Meer dan de helft van de Noordzee bodem heeft last van de zogenoemde bodem behorende visserij. Daarmee brengt deze manier van vissen flinke schade aan aan onze natuur. Maar wat vinden ze daar zelf van? Kees van Bever is vicevoorzitter van de Nederlandse Visserijbond Tong. En ook schol. Die kruipen in het zand, dus die zitten eigenlijk in de bodem, de bodem. Dus er wordt gevist met netten over de bodem. Ja, het gaat echt over de bodem met een boomkor met 111 stalen frame en daarachter hangt een net. En dat schraapt over de bodem. En dan komt de vis doordat hij opgeschrikt wordt en het komt in het net terecht. Ja, er is afgesproken in Noordzeeakkoord dat 15% van de Noordzee gesloten moet worden voor bodem behorende visserij. Maar dat zijn afspraken die zijn gemaakt. En we hebben gezegd dat we daar constructief aan zullen meewerken om te kijken of we die gebieden kunnen vinden. Waarom gaat het zo langzaam? Want het is al vijf jaar geleden afgesproken? Ja, maar dat zijn procedures in Brussel en zo'n procedure in Brussel om bepaalde gebieden aan te wijzen en ook daadwerkelijk te sluiten. Dat duurt ongeveer vijf jaar. Kan er ook niks aan doen. En de visserij Voor visserij Is het niet erg dat het zo lang duurt? Nee. Nee, vinden wij niet erg. Nee, vanuit natuur oogpunt is natuurlijk het idee dat de bodem beschermd moet worden. De bodem slaat ook veel CO2 op. We moeten niet met die kabels en die stalen balken erover heen gaan, want dan maken we de bodem kapot. De bodem kapot. Ja. Erkent u dat dan niet? Nou nee. Ik denk dat het dat dat maar in beperkte mate zo is. Door door die door dat ik de bodem bewerkt wordt, komt er ook leven in. Dus als ik het goed begrijp omdat we met die netten en die stalen kabels overheen gaan. Ja, dan. Wordt echt verbeteren. We leven wat open en dan kun je er ook ander leven in krijgen. Maar volgens de de, de wetenschappers en de de Europese Commissie die zeggen we moeten dit juist niet doen, is dat toch juist helemaal niet zo? Nee, maar dat dat. Dat, dat, dat wetenschappelijk inzicht, dat verandert voortdurend. We zijn inmiddels ook al rapporten die aantonen dat die bodem beroeren de visserij. Helemaal niet zo slecht is als dat wordt voorgesteld. Voor de visserijbond komt het dus wel goed uit dat het lang duurt voordat de Noordzee beter wordt beschermd. Zij willen liever niet stoppen met deze manier van vissen en de wetenschap? Dat zal wel. Maar eten we dan zo ontzettend veel vis als Nederlanders? Waarom moet er zo veel gevist worden? En welke vissen die hier liggen komen uit de Noordzee? Ja, makreel zou kunnen. Makreel wordt ook heel veel buiten de Noordzee gevangen. Haring kun je. De meeste haring komt niet uit de Noordzee. Nederlanders eten überhaupt niet zo heel veel vis, wat dus betekent dat de vis die we op de Noordzee vangen, die vooral de kottervissers vangen, zoals de tong en de school en de tarbot en griet. En ook de garnalen. Ja, die, die is ook echt voor de export. Kijkt u eens alstublieft. Eet smakelijk. Harinkje. Lekker visje. Visserij. Met de visstanden gaat het prima. Het is ook in het belang van de visserij om die Noordzee te beschermen en niet te vissen alsof er geen toekomst bestaat. Maar wat zijn er dan in dat Noordzeeoverleg moeten gebeuren om die Noordzee dus wel te herstellen en te beschermen? Ja, nou ja, om om iets te beschermen, dan moet je er van afblijven. Ja dus dan. Dat betekent bijvoorbeeld dat je kritisch moet kijken naar vormen van visserij, die dus heel verstorend werken, waaronder dus de bodem sleepnetvisserij. Ja, dat dat, dat heeft zo'n impact. Hoe belangrijk is de visserij eigenlijk voor de Nederlandse economie? Dat is een goede vraag, want we zien natuurlijk een Nederlands vlaggetje en. En ook als je naar de kraan kijkt dan. Dan zie je dus ook Nederlandse vlaggetjes. Ja, het is toch een beetje het gevoel van dat het iets oer-Hollands is. Onze, onze, onze vissers. Is dat dan niet zo? Nou, het is. Het is best een hele kleine sector, dus wat vooral aandacht krijgt zijn de vissers die dus vissen op platvissen. Vooral tong en schol. Visserij die de bodem echt. Ja precies. De bodem van de Noordzee zijn iets van 850 opvarenden. Maar. Dus ja, vergeleken met de rest van economie is dat echt marginaal. Best wel klein. Ja. Om de Noordzee te beschermen moeten we van onze bodem afblijven. Voor onze economie zou dat niet zo erg zijn, want de sleepnetvisserij levert ons relatief weinig op. Maar voor de vissers zou het een flinke klap zijn. Hoe zorgen we ervoor dat zij nog wel een boterham kunnen blijven verdienen zonder dat ze de bodem kapot maken? Zo, jij doet het zoveel makkelijker. Hendrik. En de hoop dat jij geen schipper in de hoop dat jij eruit valt. Huppakee. De grootste gamechanger is dit. Dat is dit vistuig. Dit is een low speed low impact visserij. Dus deze. Dit net is tussen de klassen ook twaalf meter breed. Even breed als die grote netten met die kabels even breed. Maar hier hangen echter geen zware kettingen in. Die slepen niet zo door die bodem heen. Nee dus. Daarom zeg ik low impact. Ja dus. We woelen die bodem. We hebben wel bodemcontact natuurlijk, want daar zwemt die vis die we waar we achteraan zitten. Ja, maar we graven niet door die bodem heen. De doelsoort waar ik nu achteraan zit, dus dat is geen tong meer. Dus ik heb op andere soorten gericht, zoals Noorse kreeftjes of langoustines, ook wel genoemd. We hebben inmiddels. Sinds vijf jaar vis ik op inktvis en inktvis seizoen en dan nog tarbot en schol. Is dit dan volgens jou de oplossing? En zou elke visser met deze netten moeten gaan vissen? Nou, ik denk dat diversiteit goed is. Ik denk dat we nu 20 tot 25 langoustines vissers hebben. Als we de andere 75 ook zeggen wie die nu op tong vissen, jullie moeten ook eens gaan vissen, dan is dat probleem precies. Dan is het ook weer te veel. Maar waar ik zo van kan balen. Ik heb vijf jaar geleden mijn kapot geïnvesteerd in een elektrische boot. Hartstikke duur, nieuwe netten. Het liep allemaal niet tegen. Het loont ook niet. Mensen willen niet betalen voor duurzaamheid. En als ik dan met m'n visjes naar restaurants in Amsterdam rijd en ik zie een cruiseschip liggen en dan denk ik nu zijn we zo hard bezig, die visserij. We hebben het over 75 scheepjes. Ik denk dat de focus op de verkeerde ligt, maar dat is de makkelijke knop waar we aan kunnen draaien. En ik denk als je ziet wat wij op zee tegenkomen aan scheepvaart van al onze Amazon rotzooi die we hier naartoe halen, ja, daar word ik echt boos. Maar het is wel een knop. Waar je zelf ook aan draait als visser, toch? Ik bedoel, het is een makkelijke knop om tegen alle vissers te zeggen jongens, jullie moeten deze netten gebruiken en stoppen met die bodemvisserij, zeg je. Maar tegelijkertijd werk je wel aan verduurzaming van diezelfde sector. Nou, ik doe wat ik kan. We moeten dus duurzamer gaan vissen om die zee te beschermen. Maar het is druk op de zee en niemand heeft zin om in te schikken. In het Noordzeeoverleg zitten alle relevante partijen aan tafel, maar daar schiet het niet op. In 2030 zou 30% van die Noordzee beschermd moeten zijn. En daar zijn we nog lang niet. Ze willen. Dekker is voorzitter van het overleg. Hoe ziet zij de toekomst en hoe gaat zij alle neuzen aan die tafel dezelfde kant op krijgen? Als je kijkt naar de wat de grootste druk druk factoren wordt dat dan genoemd? Dat is de bodem. Beroerde visserij. Dat dat is zeg maar het grote issue. Ja, daar is de wetenschap eenduidig over. Ja toch? Jazeker. Zo staat het ook in het in het in het in de staat van de Noordzee. Ja, ja. Waar moet dat naar toe? Moeten we er helemaal van af? Uiteindelijk denk ik wel. Maar dan moeten we een alternatief zien te vinden. Wat zijn nou de verschillende stappen om tot dat eindbeeld te komen? En daar heb je kijk naar ontwikkelingen in de techniek. Daar heb je gewoon tien tot 15 jaar voor nodig. Dat vergt heel veel geduld van de mensen die het eigenlijk anders willen. Als ik goed naar je luister, zeg je daar moeten we van af. Zoiets kost tien, vijftien jaar. Vat ik het voor je samen? In 2035 is driekwart gestopt en in 2040 helemaal. Nee, nee, nee, het is niet gestopt. Die bodem roeren de vissers. Zo bedoel je? Nee, ik dacht even de visserij zelf. Nee, nee, De bodem in de visserij die zo schadelijk is voor de. Voor de. Kijk naar het aantal otters. Ik bedoel, er zijn 2/3 is al weg. Ja, dat heeft ook minder impact. En daar hoort ook bij een meer duurzame methode van vissen.