Wat doet een onderzoeksjournalist?

Diepgravend onderzoek — Een onderzoeksjournalist kijkt verder dan alleen het dagelijkse nieuws. Hij duikt dieper in een onderwerp en brengt zo feiten aan het licht. Ook controleert hij mensen met macht, zoals de regering of grote bedrijven. — Nieuws. Overal is nieuws. Elke dag, iedere minuut wordt er verslag gedaan van wat er allemaal in de wereld gebeurt. Bijvoorbeeld als er brand is. Dat hebben we hier in scène gezet en in de eerste aflevering zagen we hoe een nieuwsploeg daarvan verslag doet en alle feiten op een rijtje zet. Vanmiddag om iets voor vieren is er een grote brand uitgebroken. Een voormalige muziekstudio in Westervecht. In de tweede aflevering zagen we hoe verhalen van omstanders soms een heel eigen leven kunnen gaan leiden. Heeft Tatum met haar onschuldige oogjes misschien zelf de brand gesticht? In deze aflevering gaan we zien wat er gebeurt als een journalist denkt dat er meer aan de hand is. In dat geval neemt hij of zij langer de tijd om uitgebreid onderzoek te doen en dieper te graven. Ik heb het over de onderzoeksjournalist. Wat doet een onderzoeksjournalist eigenlijk en waarom is dat belangrijk? Dat ga ik vandaag uitzoeken. Kijk, deze onderzoeksjournalisten hebben uitgezocht hoe Nederland geld verdient aan olie uit Kazachstan, terwijl die olie daar de natuur vervuilt en machtige mensen nog rijker maakt. Of hier de toeslagenaffaire. Een groot onderzoek over fouten van de Belastingdienst waardoor mensen onterecht heel veel geld moesten betalen en daardoor in armoede terecht kwamen. Of je weet misschien nog wel de aflevering van Boos over alles wat zich afspeelde bij The Voice. De talentenjacht wordt per direct van zender gehaald. De misstanden bij de Voice. Nu al het nieuws. Seksueel overschrijdend gedrag... Ook dat is onderzoeksjournalistiek. Onderzoeksjournalisten doen dus lang en diepgravend onderzoek om onbekende feiten of misstanden aan het licht te brengen, zodat iedereen die komt te weten. En onderzoeksjournalisten controleren ook of mensen met macht, zoals de regering of grote bedrijven zich wel aan de regels houden. Twee mensen die dit werk doen zijn Emiel en Bijou van onderzoeksredactie Investico. En zij hebben iets heel belangrijks ontdekt. Wat hebben jullie onlangs ontdekt? We hebben onlangs ontdekt dat grote bedrijven in Nederland te veel giftige stoffen in het water lozen, zoals bijvoorbeeld arseen en kwik. En dat is heel slecht voor mensen en dieren. Ja, dat heeft enorme impact op het milieu. Sommige dieren gaan dood door dat gif en als vissen bijvoorbeeld die giftige stoffen eten en wij eten die vissen weer, dan komt het ook in ons lichaam terecht. Oké, maar dit klinkt wel als iets heel groots. Grote bedrijven die giftige stoffen lozen in het water, is dat niet iets waar de overheid iets mee moet doen? Ja, dat is precies het punt wat we ontdekt hebben dat daar niet zo streng op wordt gecontroleerd en dat de bedrijven dus eigenlijk gewoon hun gang kunnen gaan. Ah dus het kan misschien ook een beetje stiekem gebeuren? Ja. En hoe ontdekken jullie nou zoiets? Hoe kom je op een onderwerp voor zo'n onderzoek? Nou, soms belt iemand ons of geeft iemand ons een tip en zegt daar moet je eens naar kijken. Oké, maar eigenlijk heel vaak is het zelf dat we iets zien, een probleem of iets wat misgaat en dat we daar verder onderzoek naar gaan doen. Ja, ja, ja. Dit begon eigenlijk omdat ik al bezig was met een ander onderzoek over water. En toen, stap voor stap merkte ik dat de waterkwaliteit in Nederland nog wel veel slechter was dan we eigenlijk dachten. Dus daar zijn we toen ingedoken. Letterlijk en figuurlijk. Ja, bijna letterlijk. Als een onderzoek van een journalist eenmaal op tv, in de krant of online komt, dan kan dat een enorme impact hebben. Denk bijvoorbeeld aan de aflevering van Boos over The Voice. Dat zorgde ervoor dat het programma stopte. Er kwamen allerlei rechtszaken en veiligheid op werk werd ineens heel belangrijk. Of wat dacht je van het onderzoek naar de toeslagenaffaire? Daardoor kwam er een nieuwe regering en gaan gezinnen nu hun geld terugkrijgen. En dit hier zijn allemaal artikelen over het onderzoek van Emiel en Bijou. Uiteindelijk hebben jullie het onderzoek naar buiten gebracht en het is verschenen in kranten en in bladen en op de radio geweest. En toen? Toen was er ineens heel veel aandacht voor het probleem. Oké, zijn de bedrijven ook echt wel wakker geschud heb ik het idee. Dus dat is goed! Het is niet zo dat dan van de ene op de andere dag opeens de regels anders worden. Het is het begin van een verandering, dus we hopen ook dat de overheid de regels beter zal gaan controleren en dat het water op die manier schoner wordt. Oké, maar je kan dus wel zeggen missie geslaagd? Ja, dat zeker. Jazeker. Gelukkig. En hoe zit het met de onderzoeksjournalist die onderzoek deed naar de brand? Die kwam er stapje voor stapje achter hoe de vork in de steel zat. Kunt u iets vertellen over de brandveiligheid? ...van de muziekstudio willen opvragen... Een rapport van de brand? Daar waar sommige mensen dachten dat een groep jongeren de daders waren. Of de juicevlogger zomaar beweerde dat een BN'er wraak nam op haar ex. Ontdekte de onderzoeksjournalist dat er al veel langer een heel ander probleem speelde in de wijk. Dus als ik u goed begrijp, dan had de gemeente beloofd om een seniorenflat te bouwen en die is er nooit gekomen? Maar is dat misschien de reden waarom veel ouderen boos zijn? En zo bleken de stichters van de brand uit een hele andere hoek te komen dan je zou denken. U.