Wat betekent het om succesvol kunstschilder te zijn in de 17e eeuw?

Niet alle succesvolle kunstschilders uit die tijd zijn nu nog bekend — Finalisten van Het Rijksmuseum Junior Fellowship maken naar aanleiding van hun profielwerkstuk samen met de NTR en Schooltv explainervideo's. Rembrandt en Vermeer waren succesvolle kunstschilders in de 17e eeuw. Ook vandaag de dag worden hun werken nog vaak bekeken in musea. Judith Leijster was ook succesvol kunstschilder in de 17e eeuw, maar haar werk kennen de meeste mensen niet. Succes toen betekent dus niet altijd succes in het nu. — Ken jij deze? En deze? Dit zijn beroemde schilderijen uit de zeventiende eeuw gemaakt door de bekende schilders Rembrandt en Vermeer. Allebei super succesvol. Maar hoe wordt zo'n schilder nou succesvol? Eerst moet je natuurlijk kunnen schilderen maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Je moet dan bij een professionele schilder in de leer en steeds dezelfde simpele oefeningen doen of de schilder helpen met klusjes zoals het mengen van pigmenten. Vaak gebeurt het zelfs dat een leerling meewerkt aan een schilderij van een leermeester, zonder daar enige erkenning voor te krijgen. Na al dat werk ga je uit de leer en ben je eindelijk de zelfstandige schilder. Maar het is een risicovolle carrière met weinig baanzekerheid. De mensen die het aandurven moeten hard werken om rond te kunnen komen en sommige lukt het dan om succesvol te worden. Maar wat betekent het om succesvol te zijn in de zeventiende eeuw? In die tijd wordt schilderen gezien als een ambacht. Het werk van de schilder bestaat voornamelijk uit het maken van schilderijen voor rijke mensen bijvoorbeeld van zichzelf, van hun familie of van een schutterij. Je werken moeten dus van een hoge kwaliteit zijn, want dan zijn je klanten tevreden. Want hoe meer tevreden klanten, hoe meer status en nieuwe opdrachten. Je succes als schilder hangt dus niet alleen af van je talent, maar ook van je netwerk. Als je beide hebt, dan ben je voor je het weet een echte zeventiende eeuwse beroemdheid. Maar beroemd in de zeventiende eeuw betekent nog niet dat je ook nu beroemd bent. Even een voorbeeld Ken je ook deze? Dit is de vrolijke drinker van Judith Leijster. Zij is in de zeventiende eeuw mega succesvol net zoals Rembrandt of Vermeer. Ze is zelfs officieel een meester schilder en stond in haar tijd bekend om het gebruik van sterke licht donker contrasten en haar gave om emoties fenomenaal af te beelden. Toch bekijken nu dagelijks duizenden mensen de Nachtwacht en wordt de vrolijke drinker vaak overgeslagen. Hoe kan dat? De manier waarop we kunst zijn gaan waarderen is in de loop der tijd erg veranderd. Naast kwaliteit kijken we nu ook naar wie de maker is of hoe interessant of apart het verhaal rond de kunstenaar of het werk is. En ook een belangrijke historische gebeurtenis kan een schilderij roem geven. Maar er zijn ook andere factoren die meespelen. We zien toch dat schilderijen gemaakt door witte mannen bekender zijn dan bijvoorbeeld schilderijen van Judith Lijster? Zou dat komen omdat ze misschien een vrouw is? Gelukkig zien we dat vergeten schilders die in hun tijd succesvol waren, steeds meer onder de aandacht komen. Wat je succesvol maakt als schilder verandert over tijd. Je kan nu heel bekend zijn, maar over honderd jaar vergeten. Dus wil je een kunstwerk maken dat aanslaat? Focus je lekker op het hier en nu, want wat er later mee gebeurt maakt voor jou toch niet meer uit?