Kan kunst gebruikt worden als propaganda? | Rijksmuseum Junior Fellowship profielwerkstukprijs

Stel je voor. Je ziet steeds overal dezelfde boodschap. Online, op tv. Dan ga je vanzelf denken dat die boodschap belangrijk is. Anders zou niet zoveel aandacht krijgen, toch? Dat is nou een voorbeeld van propaganda. Met beelden en verhalen proberen mensen invloed te krijgen op wat anderen denken. Propaganda is een belangrijk middel in oorlogen, zoals tijdens de Tweede Wereldoorlog. De nazi's gebruiken affiches, films en radio om mensen te overtuigen van de macht van hun leider Adolf Hitler. Terwijl andere groepen, vooral Joden, juist expres slecht worden afgebeeld. Zoals hier op deze poster van de antibiotische film “De eeuwige Jood”. En zo willen ze haatzaaien en het discrimineren en vervolgen van Joden rechtvaardigen. Zo zie je maar dat het heel gevaarlijk kan zijn als mensen een verkeerd beeld voorgeschoteld krijgen. Maar propaganda bestaat al veel langer. Zelfs in de Romeinse tijd gebruiken heersers propaganda. Ze laten hun gezicht op munten te zetten. Kijk maar eens naar deze munt van keizer Denarius. En de Romeinen bouwen ook monumenten en standbeelden om te laten zien hoe machtig ze zijn. Dit soort propaganda is niet altijd slecht. Het kan ook als doel hebben om rust en orde te scheppen in de samenleving. Dat gebeurt nu nog steeds. Ook nu zie je op munten en bankbiljetten vaak leiders of bekende symbolen. Niet zo anders dus als bij de Romeinen, maar ook nu nog, net als bij de Romeinen. En net als tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt propaganda ingezet om te misleiden. En om het nog ingewikkelder te maken wordt ook nog eens AI gebruikt bij online propaganda. Met kunstmatige intelligentie kun je nep video's stemmen en foto's maken die echt lijken. Zo is tijdens de Indonesische verkiezing door president Prabowo Subianto AI gebruikt om hem een vriendelijker en populairder imago te geven. Deze nepvideo's worden verspreid op social media, waar ze niet meer te onderscheiden zijn van echt. Het gevaar is dus dat we niet meer weten wat echt is en wat nep is. Propaganda bestaat dus al heel lang. Soms kan het mensen verbinden of informeren maar het wordt ook gebruikt om expres te misleiden. En dan kan het ineens gevaarlijke gevolgen hebben. Daarom is het belangrijk om kritisch te zijn over wat je in de media ziet en jezelf af te vragen klopt het wat ik zie? En is het wel echt?