Het ontstaan en de inrichting van Nederland

Boeren voor heer en klooster — In de achtste eeuw heersen de Franken over de lage landen. De boeren hebben het moeilijk, ze worden vaak overvallen en zoeken bescherming bij grote landheren. In ruil voor deze bescherming moeten ze het land van de heer bewerken. Zo ontstaan er overal in het land agrarische domeinen. De landheren zijn vorsten, adellijke families en kerkelijke instellingen. — In de achtste eeuw heersten de Franken over de Lage Landen. De boeren hebben het moeilijk. Ze worden vaak overvallen en zoeken bescherming bij grote landheren. In ruil voor deze bescherming moeten ze het land van de heer bewerken. Zo ontstaan er overal in het land agrarische domeinen. De landheren zijn vorsten, adellijke families en kerkelijke instellingen. Hier in de Lutte kun je nog blokvormige akkers zien die herinneren aan de landbouw uit die tijd. Aan deze kant bewerken de boeren het land van hun Heer. En hier hebben ze een klein lapje grond waar ze iets voor zichzelf mogen verbouwen. Om de voedselproductie te verbeteren gaan de boeren over op het drieslagstelsel. Ze verbouwen het eerste jaar wintergraan zoals tarwe en rogge. Het volgende jaar zomergraan als gerst en haver. En het derde jaar laten ze het perceel braak liggen zodat het niet uitgeput raakt. Om ieder jaar toch alles te kunnen oogsten gebruikt een boer drie stukken land waarmee hij steeds wisselt. Niet alleen landbouw is belangrijk. Hier op de stuwwallen van de Veluwe houdt men zich in die tijd met heel andere dingen bezig. Het maken van ijzer. Dit is een klappersteen. Deeltjes ijzer die hebben zich rondom een bolletje klei afgezet. De buitenste is ijzer. En het bolletje klei wat er in zit dat is gaan verschrompelen en los komen te zitten en vandaar dus de naam klappersteen. Ze worden hier veel gevonden en gebruikt om ijzer te maken. En door de ijzerwinning ontstaan in het landschap dit soort ijzerkuilen die je nu nog steeds kan herkennen.