EenVandaag in de klas | Waarom het lijkt alsof vliegen gevaarlijker wordt

‘Bij het vliegtuigongeluk van vanochtend in India zijn meer dan 200 mensen omgekomen.’ ‘Opnieuw problemen bij vliegtuigfabrikant Boeing. Begin dit jaar verloor een toestel een deel van zijn romp.’ Ja, als je dit zo ziet, lijkt het best vaak fout te gaan in de lucht. Dus vroegen wij ons af: klopt dat ook? In deze video: Hoe veilig is vliegen nog? Oké, om even persoonlijk te beginnen. Ik heb zelf nogal vliegangst. Meerdere vliegincidenten, alleen al van dit jaar, dragen daar ook zeker aan bij. Vier mensen kwamen om bij een ongeluk op London Southend Airport. Er was natuurlijk de grote vliegramp in India. In februari kwam een vliegtuig in Toronto tijdens de landing op zijn kop terecht, en een maand eerder vlogen een vliegtuig en een helikopter tegen elkaar aan in Washington DC. Daarmee heb ik nog niet eens alles van dit jaar genoemd. En eind vorig jaar waren er ook twee grote crashes, één met tientallen en de ander met honderden doden. Niet alleen bij mij, ook bij anderen zorgt dat voor vliegangst. We vroegen het voor deze video aan het een vandaag opiniepanel. Ongeveer één op de vijf heeft daar last van. Dat kan onder andere komen omdat ze vastzitten in een kleine ruimte, of omdat ze de controle moeten overgeven aan de piloot. Maar voor een deel zijn die ongelukken van de laatste tijd ook de reden. En ook dit wordt genoemd. Het is al tien jaar crisis bij Boeing. Dit bizarre beeld, dat was toch wel de druppel. Begin januari, tijdens een vlucht, valt er ineens een paneel van het vliegtuig. Vorig jaar ging er opvallend veel mis bij Boeing. Die verloren deur dus. Maar ook technische problemen in de cockpit, schade aan een vleugel, vlammen uit de motor en wielen die loskwamen van het landingsgestel. Een aandeel van Boeing verloor in 2024 bijna de helft aan waarde door alles wat er mis ging. En massale personeelsstakingen. Ja, die werknemer zegt het zelf al. De vliegtuigen waar wij in zitten, zijn van hen afhankelijk. Tel je daar dus nog technische problemen en meerdere ongelukken bij op, dan is het niet gek als je denkt dat de luchtvaart minder veilig is. En toch wordt er juist alles aan gedaan om die veiligheid te bewaken. De gebroeders Wright deden in 1903 het tot dan toe onmogelijke. Zij vonden het eerste werkende gemotoriseerde vliegtuig uit. Die steeg op in het Amerikaanse North Carolina. Zo'n 120 jaar later is dit hoe ons luchtruim eruit ziet. Dagelijks stijgen wereldwijd zo'n 100 tot 130 duizend vluchten op. Om dat allemaal veilig te laten verlopen zijn veel regels nodig. Onder andere deze organisaties zijn verantwoordelijk voor het maken en handhaven van die regels. De International Civil Aviation Organization en in Europa de European Union Aviation Safety Agency. Zij stellen bijvoorbeeld de eisen aan nieuwe vliegtuigen. Door strenge keuringen maken die soms al ruim 2000 vlieguren voor ze het certificaat veilig krijgen. Ook bepalen de organisaties waar de luchtverkeersleiding zich aan moet houden, hoe vaak een model gecontroleerd moet worden of hoe stroef landingsbanen moeten zijn. En zo zijn er nog ontelbaar veel meer regels. Niet alleen de techniek wordt goed in de gaten gehouden. Dat geldt net zo goed voor piloten. The pilots will have been trained to an exceptionally high standard and on average will have completed at least 18 months to four years worth of training. Eisen zijn streng en de opleiding is intensief. En een vliegbrevet is steeds maar twaalf maanden geldig. Daarna moeten piloten weer opnieuw praktijkexamen doen en medisch gekeurd worden. Allemaal voor dit resultaat. Vliegtuigen worden gewoon steeds veiliger. Voor deze video belden we Joris Melkert, expert op het gebied van luchtvaarttechniek. Ook hij ziet dat de veiligheid van vliegen ontzettend serieus wordt genomen. Alle ongelukken die gebeuren worden heel minutieus onderzocht om te achterhalen: wat is dan die oorzaak geweest? In vaktermen zeggen we dan, de meest waarschijnlijke oorzaken, en daar proberen we dan altijd lering uit te trekken. Ja, wat hij dus eigenlijk zegt is dat na elk ongeluk weer één oorzaak ontdekt is waar het mis kan gaan. Vaak is dat een combinatie van verschillende omstandigheden in een vliegtuig. Daarna zou dat dus niet weer moeten gebeuren. En dat maakt vliegen steeds een stukje veiliger. Luchtvaartmaatschappijen die het niet zo nauw nemen met die veiligheid worden trouwens ook hard aangepakt. Dozens of Indonesian airlines have been placed on a new European blacklist. De EASA houdt sinds 2005 een zwarte lijst bij van vliegmaatschappijen die zich niet aan de veiligheidsregels houden. Die worden dan niet meer toegelaten op luchthavens binnen de EU. Dat zijn er op dit moment 169. Buiten Europa kun je die nog wel tegenkomen. ...masker over neus en mond. Bevestig de band over uw hoofd en adem normaal. Oké, in de luchtvaart wordt dus eigenlijk niks aan het toeval overgelaten. En die focus op veiligheid zie je ook echt terug in de cijfers. Deze beweringen komen je vast bekend voor. I can assure you that flying is still the safest form of transportation. Most dangerous thing you do on the day of going flying is going to the airport. Why are we getting on a plane expecting to crash? Hierbij kan ook ik bevestigen: Ze hebben allemaal gelijk en vliegen wordt ook echt steeds veiliger. Al zijn we steeds meer gaan vliegen, er gebeuren niet per se meer ongelukken. Tegelijkertijd is het aantal doden door die ongelukken wel flink afgenomen. Zet je de cijfers over ongelukken in perspectief, ja, er gaan ontelbare vluchten per jaar, dan is de kans dat er iets misgaat ongeveer 1 op een miljoen. De kans dat een vliegtuig ook echt neerstort is 1 op 11 miljoen. Ter vergelijking, de kans dat je omkomt door een auto-ongeluk is 1 op 6000. Honderd keer groter dus. En de kans dat je door bliksem wordt geraakt, die is tien keer zo groot. Komt nog iets bij waar je misschien niet snel bij stilstaat. Bij ongelukken met passagiersvliegtuigen is de overlevingskans zo'n 95%. Dus een vliegtuigongeluk betekent ook lang niet altijd je einde. So, enough of you saying it is not safe. Stats don't lie. Ik zou nog meer cijfers kunnen noemen, maar het is inmiddels denk ik wel duidelijk. Vliegen is echt heel veilig en toch voelt dat niet voor iedereen zo. Kan wel eens hiermee te maken hebben. Breaking news story in Bangladesh, where at least nineteen people have been killed. Officials say fourty eight people are dead in a plane crash in Russia. New details on the Air India crash and new questions about possible sabotage. Dodelijke vliegtuigcrashes zijn nou eenmaal heel heftig. Daarom is er in de media veel aandacht voor. Ja, doen wij nou ook weer aan mee. Ook social media draagt eraan bij dat je tegenwoordig veel makkelijker veel meer voorbij ziet komen als er iets misgaat. Dat kan vliegangst flink versterken, maar het heeft misschien ook een positieve kant. Als het goed onder de aandacht blijft, dan blijft er ook aandacht voor die luchtvaartveiligheid. Als we het nou allemaal nemen van ja, het is allemaal goed geregeld, we hoeven er geen aandacht meer aan te besteden, dan loop je het risico dat de aandacht gaat verslappen. En dat is niet in het voordeel van de veiligheid van luchtvaart. Sowieso is dat een belangrijk aandachtspunt. Want het kan nu misschien wel veilig zijn, maar hoe blijft dat ook zo? The question was: did Boeing put an unsafe plane in the air? Om te beginnen weer even terug naar Boeing. Na twee grote ongelukken met de Boeing 737 Max in 2018 en 2019 en alle technische problemen van vorig jaar, hebben zij het verbeteren van de veiligheid serieus opgepakt. En er werd een groot onderzoek naar de fabrikant ingesteld. Toen bleek dus veel meer aan de hand te zijn dan alleen maar een vliegtuig waarmee iets mis was. Ik denk dat Boeing langzaam wel de weg omhoog weer gevonden heeft. Behalve de aandacht voor de veiligheid bleek ook het toezicht van de Amerikaanse luchtvaartautoriteiten te wensen over te laten. Na het onderzoek naar Boeing zijn zij op de vingers getikt en nu is het toezicht verscherpt. En de investeerders? Ook zij lijken er weer een beetje vertrouwen in te hebben. Sinds een paar maanden zitten de aandelen van Boeing weer in de lift. Menselijke fouten zijn sowieso het vaakst de oorzaak van een vliegtuigongeluk. In Amerika werd haar onderzoek naar gedaan. In zo'n 70% van de gevallen was dit de oorzaak. Ik heb nog nooit zoveel drukte gezien eigenlijk. Heel veel mensen die aan het lopen zijn en bij een gate zijn om te gaan vliegen. In de toekomst gaan we met z'n allen waarschijnlijk nog meer vliegen. En zoals het er nu naar uitziet, wordt dat de grootste uitdaging die de luchtvaart te wachten staat. De grote groei komt met name in de opkomende economieën. Kijk naar wat er in China gebeurt. Kijk naar wat er in India gebeurt met de luchtvaart. En als je op eenzelfde veiligheidsniveau blijft zitten als nu, dan zal het aantal ongelukken alleen maar omhoog gaan. Dus vliegen moet gewoon nog steeds veiliger worden. O ja, en dit vroegen jullie je ook nog af. Kan vliegen onveiliger worden door bezuinigingen? Het is wel zo dat luchtvaart financieel een lastige business is. De marges zijn echt heel dun, dus dat betekent dat mensen ook heel kritisch zijn, moet er niet teveel onderhoud uitgevoerd worden? Maar het is wel zo, dat onderhoud is gewoon voorgeschreven door de fabrikant en daar moet je je gewoon aan houden. Dus daar kun je ook geen rare dingen mee doen, want anders verlies je gewoon je licentie om te mogen vliegen. En dus zou ook dat niet echt reden tot zorg moeten zijn.