EenVandaag in de klas

Heksenvervolging in Nederland — In de Middeleeuwen stierven tienduizenden vrouwen die werden gezien als heks omdat ze ‘te zelfstandig’ of ‘te mondig’ waren. Diezelfde mechanismes – angst voor sterke vrouwen en systematische onderdrukking – zie je vandaag de dag ook, als femicide. — Tussen de vijftiende en de achttiende eeuw zijn tienduizenden vrouwen veroordeeld omdat ze ervan werden beschuldigd een heks te zijn. Veel van hen zijn levend verbrand. In Nederland waren de meeste executies in Roermond. Daar moet een monument aandacht vragen voor de onterecht vermoorde vrouwen. De vrouwen die als heks werden bestempeld, dat waren vooral mondige vrouwen, eigenzinnige vrouwen, losbandige vrouwen, vrouwen die op een of andere manier afweken en daarom ook gevoeliger waren voor de verleiding van de duivel. Handlangers van de duivel die zich bezighielden met tovenarij. Ook zouden ze uitbraken van natuurrampen veroorzaken of ziekte. Tussen de vijftiende en de achttiende eeuw vonden er grootscheepse vervolgingen plaats van vrouwen die hiervoor verantwoordelijk werden gehouden. Ze werden heksen genoemd. De grootste misvatting over de vermeende heksen was toch dat ze zich met duistere dingen bezighielden waar dat gewoon absoluut niet het geval was. Auteur van historische romans. Susan Smit schreef diverse boeken over heksen en is voorzitter van de Stichting Nationaal Heksen Monument. De stichting maakt het mogelijk dat er in Roermond een monument ter nagedachtenis van vermoorde vermeende heksen zal worden geplaatst. De stad waar in ons land de meeste executies van heksen plaatsvonden. Allereerst is het belangrijk dat er een heksen monument komt voor eerherstel van de slachtoffers. Je zou kunnen zeggen waarom nu nog een heksen monument? Maar de vraag is eigenlijk waarom nu pas? Want ze waren natuurlijk allemaal onschuldig. In heel Europa werden minstens 50.000 mensen gedood na beschuldiging van hekserij. 85% van de veroordeelde verdachte heksen was vrouw. In Nederland werden er zo'n 300 heksen omgebracht. Ze werden vermoord, meestal door levend verbrand te worden. De vrouwen werden vaak eerst gemarteld, waarbij ze onder druk maar toegaven dat ze heks waren. Als ze dus hadden bekend, dan kregen ze vermindering van de straf en dan werden ze al gewurgd vlak voordat de vlammen hen bereikten van de brandstapel. Zware tijden, met name in de zestiende en zeventiende eeuw grote onzekerheid. En dan zijn vrouwen een makkelijk doelwit. Een makkelijk middel om al die onvrede en angst en onzekerheid om daarop te projecteren. U hebt gewicht, dus u bent geen heks. Nee, ik moet eerst gecheckt worden, hè? De Heksenwaag in Oudewater was ten tijde van de heksenvervolgingen de enige plek in Europa waar je aan een geldig niet heks bewijs kon komen. Dat gebeurde onder meer door gewogen te worden op een weegschaal. Mensen geloofden vroeger dat heksen konden vliegen op een bezemsteel. En als je op een bezemsteel kan vliegen, dan weeg je niks. En deze manier was om te bewijzen dat iemand geen heks was. Of wel? René Remkes is expert op het gebied van gender en geweld. Zij ziet dat de voedingsbodem waarop heksen werden vervolgd nog steeds actueel is. Vandaag de dag zie je een parallel in die onderstroom, in verkrachting, in oorlogssituaties. Ook daar zie je dat het motief niet alleen met die vrouwen te maken heeft. Het motief is je wilt de vijand vernederen en je wilt een samenleving ontwrichten. Het middel zijn de vrouwen. Maar ook vrouwen moord. Femi Side is nog aan de orde van de dag, dus uiteindelijk is de verbrande heks ook 111 waarschuwing voor waar vrouwenhaat in extremis toe kan leiden. De stichting houdt zich ook bezig met echt het de bewustwording rondom de heksenvervolging, hoe verkeerd het ook nog steeds wordt begrepen. Ook in geschiedenisboeken, ook in schoolboeken waarin soms nog steeds staat. Ik krijg soms van die plaatjes opgestuurd door moeders. Een heks is een vrouw die zich met zwarte magie bezighoudt. Nee, een heks, Een vermeende heks is een onschuldig iemand die wordt beschuldigd van iets waar ze niets aan kan doen. Je bent zelf heks. Wat houdt dat precies in? Ja, moderne hekserij is. Je zou het kunnen zien als een geuzennaam, waarbij de natuur, het ritme en de cycli van de natuur heel erg als uitgangspunt genomen wordt. Van een levensbeschouwing dus. Het omgekeerde van. Van wat Heks ooit is gaan betekenen.