De filmmuziek van John Williams

Grootse en meeslepende composities — Films zoals Star Wars en Harry Potter zouden nooit zo’n succes zijn geworden zonder de muziek van John Williams. Zijn stijl komt voort uit de klassieke muziek. Hij componeerde meer dan 150 filmscores, en schreef daarnaast ook allerlei andere muziekstukken. — Wat hebben een haai, Barack Obama en Toto te maken met John Williams? Fietsen, zwerkbalbezems en mannen met rode capes. Ze zouden niet vliegen zonder John Williams, aldus regisseur Steven Spielberg over hoe de muziek van Williams het beeld tot leven brengt. Of het nu om het heroïsche trompetgeschal uit Star Wars of Superman gaat of de magische muziek van Harry Potter en E.T. Elke melodie van zijn hand raakt je direct. John Williams, de bekendste filmmuziekcomponist van onze tijd. Het begon allemaal op 8 februari 1932 in New York. Johnny en Esther Williams werden verblijd met de geboorte van een zoon. Ik hoor direct een medley van het liefdesthema uit Star Wars, Indiana Jones en de pianomelodie uit Jurassic Park vormen voor de kraamperiode, maarja. Zo ver was kleine John toen nog lang niet. Papa John Senior was jazzdrummer en speelde in een CBS radio-orkest. Er klonk altijd muziek in huis. Kleine John kroop graag achter de piano en kon al snel zonder dat hij dat toen al wist, het thema van de film Jaws spelen. Op zijn zevende, ging hij op les en vond ook zijn weg op trompet, trombone en klarinet. Op zijn zestiende verhuisde het gezin naar de andere kant van Amerika, Los Angeles. Pa, die kon aan de slag als freelancer in filmstudio-orkesten en op de North Hollywood High School zette puber John belangrijke stappen. Hij arrangeerde en componeerde voor het schoolorkest. Ook speelde hij de pianopartij op diverse opnamen van film- en televisiemuziek van onder andere Jerry Goldsmith, Henry Mancini en Elmore Bernstein. Na zijn diensttijd bij de United States Airforce, drie jaar lang dirigeren, arrangeren, hoopte John dat hij skyhigh kon gaan. Pianospelen moest zijn beroep worden. Hij verdiende weliswaar best wat centjes als pianist in jazzclubs, maar toen hij op de Juilliard School de virtuoze Van Clibum hoorde spelen zakte de moed hem in de schoenen. Dat niveau zou hij nooit bereiken. Misschien was het slimmer als hij zich zou richten op het componeren. Ja, heel geen gek idee, met de kennis van nu. In 1957 kwam hij in dienst bij Columbia Pictures een grote filmmaatschappij. Met de muziek voor de tv-film Because They're Young zette hij de eerste stappen en vanaf toen ging het heel snel. Hij schreef muziek voor tv-shows en in 1963, voor het eerst voor een bioscoopfilm: Diamond Head. Hij bleek zijn roeping te hebben gevonden. De aanvragen stroomden binnen en John schreef de ene na de andere filmscore. In 1974 ging de telefoon: met Steven Spielberg. Steven Spielberg? Nooit van gehoord, maar deze Steven had muziek nodig voor zijn debuutfilm The Sugarland Express. John ging aan de slag en de samenwerking beviel goed. Het was het begin van een van de langste samenwerkingen in de filmmuziekgeschiedenis. Stel je voor dat John's telefoon het niet deed in 1974. Stel je voor. Stel je voor. Stel je voor. Dat is jammer. Maar goed. Met de film Jaws zetten zowel Steven als John zich een jaar later definitief op de kaart. En John had daar slechts twee noten voor nodig. Een briljante vondst. Samen maakten ze 29 films, waaronder Saving Private Ryan, E.T. the Extra Terrestrial, Schindlers List, Indiana Jones en Jurassic Park. Een andere vruchtbare samenwerking was met George Lucas. Lucas was bezig met de film Star Wars. John Williams, die was verantwoordelijk voor de inmiddels iconische muziek. The force was strong with this one. Hij bereikte een sterrenstatus. De Grammy's en Oscars stroomden binnen en toen Williams in 1980 aangesteld werd als dirigent van het Boston Pops Orchestra, zou dat eigenlijk voor drie jaar zijn. Orkestleden waren ook sceptisch. Want wat moeten we nou met een filmmuziekcomponist als dirigent? Toch beviel het van beide kanten goed. Zijn contract werd steeds verlengd. Twaalf jaar lang stond hij voor de club, tot hij op zijn 61e met pensioen ging. Maar ja, buiten de Boston popsong is hij nooit met pensioen gegaan. Altijd door blijven werken. Het is best onvoorstelbaar dat een iemand in een leven zoveel iconische klanken kon componeren, en ook nog eens allemaal robuuste en fraai afgewerkte composities. John Williams kreeg het voor elkaar. Het werden meer dan 150 filmscores. En alsof dat nog niet genoeg was, schreef hij ook nog symfonieën, concerten, kamermuziekstukken, componeerde muziek voor de honderdste verjaardag van het Vrijheidsbeeld. Hij deed nieuwe jingles voor NBC, schreef het stemmige stuk Air and simple gifts dat uitgevoerd werd tijdens de inauguratie van Barack Obama. Sorry dat ik te laat ben. En hoe hij dit alles voor elkaar kreeg: gewoon net als Bach. Veel talent en hard werken, veel werken. Er bleef weinig tijd over voor het gezinsleven. Zijn kinderen herinneren hem vooral zittend achter de piano, met zijn potlood in zijn hand, nootjes pennen. Een ambachtsman in zijn muzikale werkplaats. Overigens stroomt de muziek wel door in zijn nakomelingen. Oudste zoon Mark is drummer en songwriter, werkte met Cher, Tina Turner, Crosby Stills, Nash en Young en zoon Joseph: zanger van een van een bandje: Toto. Ik zou nog uren door kunnen gaan, maar ik kan je beter doorverwijzen. Meer over en met John Williams zie je in de geweldige Disney Plus documentaire: Music by John Williams. Hold the line! klas 1-3 | klas 4-6